Poradnik Przedsiębiorcy

Kody grup towarowych na fakturach od 1 października 2020 r.

Od 1 października 2020 r. wszyscy podatnicy bez wyjątku zobowiązani będą do wysyłki nowej struktury pliku JPK w postaci JPK_V7M (w przypadku rozliczenia miesięcznego) lub JPK_V7K (w przypadku rozliczenia kwartalnego). Nowa struktura ma zapewnić jeszcze większą jawność i transparentność transakcji gospodarczych dokonywanych przez przedsiębiorców. Szczególnej kontroli poddane będą objęte podatkiem akcyzowym  dostawy towarów wrażliwych takich jak alkohol czy papierosy. Specjalnie wprowadzone kody grup towarowych na fakturach mają zapewnić organom podatkowym identyfikację takich transakcji i zwiększyć skuteczność identyfikacji podmiotów, które obracają towarami wrażliwymi.

Nowa forma raportowania – struktura JPK_V7M i JPK_V7K

1 stycznia 2018 r. ustawodawca nałożył na podatników VAT czynnych obowiązek comiesięcznej wysyłki pliku JPK_VAT, w którym wykazywane są transakcje sprzedaży i zakupu opodatkowane podatkiem VAT, z wyszczególnieniem danych zarówno sprzedawcy (w przypadku zakupów), jak i nabywcy (w przypadku sprzedaży), a także takich elementów faktury jak: numer, data wystawienia, data sprzedaży, kwota netto i wartość podatku VAT wraz z obowiązującą stawką VAT.

Taka wiedza umożliwia organom podatkowym jeszcze większą kontrolę w zakresie podatku VAT, co aktualnie przyczyniło się do wykrywania szeregu różnych nieprawidłowości i oszustw oraz wyłudzeń podatkowych. Zgodnie z wprowadzonym obowiązkiem od tamtej pory czynni podatnicy VAT zobowiązani byli do wysyłki pliku JPK_VAT za okresy miesięczne oraz deklaracji VAT za okresy miesięczne lub kwartalne w zależności od zadeklarowanej przez podatnika na druku VAT-R formy rozliczeń.

Celem zapewnienia jeszcze większej transparentności identyfikacji transakcji dokonywanych przez podatników ustawodawca wprowadza nowa formę raportowania – strukturę JPK_V7M i JPK_V7K. Nowy JPK ma zastąpić dotychczas przesyłane przez podatników pliki JPK_VAT oraz deklaracje VAT już 1 października 2020 r. Zgodnie z informacjami wskazanymi w broszurze informacyjnej Ministerstwa Finansów nowa struktura będzie łączyć w sobie informacje dotychczas wykazywane w deklaracji VAT i pliku JPK_VAT, a także będzie zawierała dodatkowe oznaczenia poszczególnych rodzajów transakcji. Wśród nowych oznaczeń znalazły się kody grup towarowych na fakturach, które dotyczą m.in. takich transakcji jak dostawa oleju opałowego, wyrobów tytoniowych czy alkoholu etylowego.Szczegółowe informacje na temat nowej struktury JPK zostały opisane w artykule: JPK V7M i V7K – nowa struktura zastąpi deklarację VAT.

Kody grup towarowych na fakturach – rodzaje transakcji objęte oznaczeniem

W nowej strukturze pliku JPK ustawodawca wyszczególnił 13 grup towarów i usług (określanych GTU), które sprzedawca zobowiązany będzie „oznaczyć” przy fakturze sprzedaży, jeżeli sprzedaż danego towaru/usługi będzie miała miejsce. Poszczególne pola GTU dotyczą:

  • GTU_01 – dostawy napojów alkoholowych – alkoholu etylowego, piwa, wina, napojów fermentowanych i wyrobów pośrednich, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym;
  • GTU_02 – dostawy towarów, o których mowa w art. 103 ust. 5aa ustawy o VAT;
  • GTU_03 – dostawy oleju opałowego w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym oraz olejów smarowych, pozostałych olejów;
  • GTU_04 – dostawy wyrobów tytoniowych, suszu tytoniowego, płynu do papierosów elektronicznych i wyrobów nowatorskich, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym;
  • GTU_05 – dostawy odpadów – wyłącznie określonych w poz. 79–91 załącznika nr 15 do ustawy o VAT;
  • GTU_06 – dostawy urządzeń elektronicznych oraz części i materiałów do nich, wyłącznie określonych w poz. 7–9, 59–63, 65, 66, 69 i 94–96 załącznika nr 15 do ustawy o VAT;
  • GTU_07 – dostawy pojazdów oraz określonych części samochodowych;
  • GTU_08 – dostawy metali szlachetnych oraz nieszlachetnych – wyłącznie określonych w poz. 1–3 załącznika nr 12 do ustawy oraz w poz. 12–25, 33–40, 45, 46, 56 i 78 załącznika nr 15 do ustawy o VAT;
  • GTU_09 – dostawy leków oraz wyrobów medycznych – produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych objętych obowiązkiem zgłoszenia, o którym mowa w art. 37av ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne;
  • GTU_10 – dostawy budynków, budowli i gruntów;
  • GTU_11 – świadczenia usług w zakresie przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych, o których mowa w ustawie o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych;
  • GTU_12 – świadczenia usług doradczych, księgowych, prawnych, zarządczych, szkoleniowych, marketingowych, reklamowych, badania rynku i opinii publicznej, w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych;
  • GTU_13 – świadczenia usług transportowych i gospodarki magazynowej.

Kody grup towarowychWprowadzone przez ustawodawcę oznaczenia będą odnosiły się do transakcji dotyczących wyszczególnionych grup towarów i usług, począwszy od sprzedaży dokonywanych po 30 września 2020 r.Więcej informacji na temat kodów grup towarowych można znaleźć w artykule: Kody identyfikujące na niektóre towary i usługi w nowym pliku JPK.

Oznaczanie transakcji w praktyce

Symbole GTU będą wskazywane bezpośrednio w plikach JPK. Do oznaczania transakcji zobowiązany będzie sprzedawca, zatem nabywca nie będzie miał takiego obowiązku, nawet gdy nabędzie towar bądź usługę znajdującą się wśród 13 wyszczególnionych przez Ministerstwo Finansów. Oznaczone kody grup towarowych na fakturach będzie polegało na wskazaniu cyfry „1” w nowej strukturze JPK przy danym GTU do faktury, która dokumentuje sprzedaż określonego towaru lub usługi. Jeśli faktura nie będzie dokumentowała sprzedaży jednej z 13 grup towarów i usług, pole pozostawia się puste. Tym samym nie wyodrębnia się kwot poszczególnych towarów/usług, a jedynie oznaczenie wystąpienia danego GTU.Szczegółowe informacje na temat oznaczeń, rodzajów towarów i usług znajdują się w Rozporządzeniu Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 15 października 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych zawartych w deklaracjach podatkowych i w ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług.Tak jak wskazano powyżej, obowiązek oznaczania GTU dotyczy pliku JPK. Ustawodawca nie wprowadził zatem obowiązku oznaczania towarów i usług na fakturach sprzedaży i wystawianych do nich dokumentów magazynowych. O tym, czy na fakturach sprzedaży pojawią się oznaczenia GTU, decyduje więc sprzedawca, który może wprowadzić symbole np. w opisie do faktury, celem poprawnego ich oznaczenia w przesłanym do MF pliku JPK.

Kody grup towarowych na fakturach i obowiązkowe oznaczanie symbolami GTU nie dotyczy sprzedaży ewidencjonowanej na kasie rejestrującej lub sprzedaży nieobjętej tym obowiązkiem oraz sprzedaży nieudokumentowanej fakturami w postaci sprzedaży bezrachunkowej. Oznaczenia nie znajdują także zastosowania w przypadku zakupów skutkujących pojawieniem się podatku VAT należnego, np. w przypadku WNT, importu usług.

Kody grup towarowych na fakturach uproszczonych

Mimo że na sprzedaży zewidencjonowanej na kasie fiskalnej nie ciąży obowiązek oznaczania GTU w pliku JPK, inaczej ma się sytuacja w odniesieniu do paragonu z NIP-em nabywcy, który zgodnie z przepisami obowiązującymi od 1 stycznia 2020 r. stanowi fakturę uproszczoną. 

Za fakturę uproszczoną uznaje się paragon spełniający poniższe warunki:

  • posiada NIP nabywcy,
  • wartość transakcji wynosi nie więcej niż 450 zł lub 100 euro,
  • wyszczególnienie towarów i usług,
  • wskazanie wartości netto i kwoty podatku VAT.

Paragon z NIP-em nabywcy spełniający warunki do uznania za fakturę uproszczoną powinien być wykazany w pliku JPK jako osobna pozycja, na takiej samej zasadzie co faktura sprzedaży. Tym samym, jeśli paragon z NIP-em nabywcy będzie dokumentował sprzedaż towaru/usługi objętej obowiązkiem oznaczenia, konieczne będzie zastosowanie symbolu GTU w przesłanym w listopadzie (za październik) nowym pliku JPK.Zgodnie z Rozporządzeniem Ministerstwa Finansów z dnia 1 kwietnia 2020 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu danych zawartych w deklaracjach podatkowych i w ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług faktura uproszczona w pliku JPK_V7 nie będzie musiała być wykazywana między 1 października 2020 r. a 31 grudnia 2020 r., pod warunkiem, że będzie ujęta w raporcie fiskalnym.

Za fakturę uproszczoną nie uznaje się paragonu z NIP-em nabywcy na kwotę poniżej 450 zł lub 100 euro w przypadku, gdy dokumentuje on: 
  • wewnątrzwspólnotową dostawę towarów,
  • sprzedaż na rzecz osób fizycznych,
  • sprzedaż wysyłkową,
  • dostawę towarów lub świadczenia usług podlegających opodatkowaniu na terytorium innego niż Polska kraju UE, dla którego obowiązek opodatkowania transakcji jest przeniesiony na nabywcę.

Jeśli paragon spełnia warunki do uznania za fakturę uproszczoną, ale sprzedawca wystawi fakturę do paragonu, w pliku JPK wykazana będzie wyłącznie faktura do paragonu, wobec której w przypadku konieczności należy zastosować oznaczenie GTU.

Choć w zamyśle wprowadzenie nowej struktury JPK będzie stanowiło uproszczenie procesu sprawozdawczego – podatnik będzie bowiem zobowiązany do złożenia jednego pliku JPK zamiast pliku JPK_VAT i deklaracji VAT – w praktyce podatnik będzie zobowiązany do szczegółowego oznaczania rodzajów dokonywanych transakcji w sposób prawidłowy. Pomyłka uniemożliwiająca identyfikację transakcji przez organ podatkowy może kosztować podatnika co najmniej 500 zł, tyle bowiem wynosi kara za jeden błąd w pliku JPK. Niekoniecznie zatem można mówić o rzeczywistym ułatwieniu procesu sprawozdawczego, przynajmniej z punktu widzenia podatnika.