Poradnik Przedsiębiorcy

Wewnątrzwspólnotowe nabycie środków transportu

Wewnątrzwspólnotowe nabycie środków transportu. Mając do wyboru zakup auta w kraju bądź też za granicą, przedsiębiorcy często decydują się na drugą opcję. Szczególnie często można spotkać z nabyciem auta z krajów Unii Europejskiej - w większości z Niemiec. Nabycie takie nazywane jest wewnątrzwspólnotowym nabyciem towaru. Warto wiedzieć, czym są i jak dokładnie przebiegają transakcje wewnątrzwspólnotowego nabycia oraz jakie obowiązki podatkowe są z nimi związane.

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów - definicja

Definicja wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (WNT) została wyjaśniona w art. 9 ust. 1 ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem poprzez wewnątrzwspólnotowe nabycie rozumie się nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium państwa członkowskiego, inne niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu przez dokonującego dostawy, nabywcę towarów lub na ich rzecz. Przepis ten oznacza, iż wewnątrzwspólnotowe nabycie ma miejsce jedynie w sytuacji, kiedy towar przemieszczany jest z terytorium innego państwa członkowskiego na teren Polski (lub innego kraju UE).

Dostawca i nabywca wewnątrzwspólnotowego nabycia

Zgodnie z ustawą, nabycie wewnątrzwspólnotowe ma miejsce gdy:

- nabywcą towarów jest:

  • podatnik, o którym mowa w art. 15 (osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą), lub podatnik podatku od wartości dodanej, a nabywane towary mają służyć czynnościom opodatkowanym,
  • osoba prawna niebędąca podatnikiem.

- dokonujący dostawy towarów jest podatnikiem.

Przepisy te oznaczają, iż dostawca musi być podatnikiem VAT, natomiast odbiorca może, ale nie musi być podatnikiem czynnym VAT. Poza tym należy pamiętać, aby dokonać w urzędzie skarbowym rejestracji jako unijnego podatnika VAT-UE.

Wyłączenia z wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów

Ustawa wymienia również przypadki, kiedy nabycia towarów nie można nazwać wewnątrzwspólnotowym. W art. 10 ust. 1 ustawy o VAT wymieniono katalog towarów, które nie mogą być przedmiotem nabycia wewnątrzwspólnotowego. Warto skupić się na punkcie 2 ustępu, w którym wyłącza się z wewnątrzwspólnotowego nabycia towary nabywane przez:

  • rolników ryczałtowych dla prowadzonej przez nich działalności rolniczej,
  • podatników, którzy wykonują jedynie czynności inne niż opodatkowane podatkiem i którym nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług,
  • podatników zwolnionych od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 (o przychodach nieprzekraczających 150 000 zł),
  • osoby prawne, które nie są podatnikami,

- jeżeli całkowita wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na terytorium kraju nie przekroczyła w trakcie roku podatkowego kwoty 50.000 zł.

Zakup nowego a używanego samochodu

Należy pamiętać, iż wyłączeń wymienionych w art. 10 ust. 1 ustawy o VAT nie stosuje się w przypadku nabycia nowych środków transportu ani wyrobów akcyzowych. Tak więc jeśli nabywamy nowy samochód z zagranicy, zawsze musimy uznać tę transakcję za wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, niezależnie od jego ceny zakupu. Nabycie nowego środka transportu z innego państwa członkowskiego UE jest zawsze opodatkowane w państwie przeznaczenia, a więc w kraju, w którym auto będzie używane. Status sprzedawcy i nabywcy nie ma tu żadnego znaczenia. Nawet bowiem, jeśli żadna ze stron transakcji nie będzie podatnikiem VAT (np. będą to dwie osoby fizyczne), to i tak transakcja będzie wewnątrzwspólnotowym nabyciem środka transportu. Z związku z tym wystąpi konieczność rozliczenia w Polsce podatku od towarów i usług.

Podatnik powinien zdawać sobie sprawę z faktu, iż nawet używany wcześniej środek transportu może zostać uznany za nowy w następujących sytuacjach:

  • jeśli przejechał nie więcej niż 6 000 km i od momentu dopuszczenia go do użytku upłynęło nie więcej niż 6 miesięcy,
  • jeśli przejechał nie więcej niż 6 000 km, ale od momentu dopuszczenia go do użytku upłynęło już więcej niż 6 miesięcy,
  • jeśli przejechał więcej niż 6 000 km, ale od momentu dopuszczenia go do użytku upłynęło nie więcej niż 6 miesięcy.

W przypadku zakupu samochodu używanego można opierać się na wyżej wymienionych wyjątkach. Oznacza to, iż jeśli przedsiębiorca jest zwolniony z VAT i nabywa samochód np. o wartości 40 000 zł, nabycia takiego nie będzie można zaliczyć do WNT.

Podstawa opodatkowania

Zgodnie z art. 31 ustawy o VAT podstawę opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów stanowi kwota, jaką nabywca obowiązany jest zapłacić, powiększona dodatkowo o:

  • podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze związane z nabyciem towarów, z wyjątkiem podatku,
  • wydatki dodatkowe, takie jak prowizje, koszty transportu oraz ubezpieczenia, które pobierane są przez dostawcę od podmiotu dokonującego wewnątrzwspólnotowego nabycia.

Obliczenie podatku VAT

Według ustawy o podatku od towarów i usług wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, podatkiem objęte są w szczególności:

  • odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
  • eksport towarów;
  • import towarów;
  • wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
  • wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów uznaje się za dokonane na terytorium państwa członkowskiego, na którym towary znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu. Oznacza to, iż do rozliczenia przyjmuje się stawki podatkowe, obowiązujące w kraju odbiorcy, czyli w przypadku nabycia samochodu przez polskiego przedsiębiorcę będzie to stawka 23%. Rozliczenie wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów dokonuje się w oparciu o wystawioną przez podatnika VAT fakturę wewnętrzną, której wystawienie jest możliwe (ale niekonieczne) podczas tego typu transakcji.

Podatek należny i naliczony

Zgodnie z art. 86 ustawy o VAT, w zakresie, w jakim nabywane towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Podatek od wewnątrzwspólnotowego nabycia stanowi zarówno podatek należny, jak i podatek naliczony. Zgodnie z art. 86 pkt 2 ust. 4 kwotę podatku naliczonego w tym przypadku stanowi kwota podatku należnego.

W praktyce oznacza to, iż w pierwszej kolejności podmiot dokonujący wewnątrzwspólnotowego nabycia ma obowiązek zapłaty podatku z tytułu nabycia samochodu. Zapłata ta powinna nastąpić w ciągu 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli od momentu fizycznego otrzymania środka transportu, nie później niż z chwilą wystawienia faktury dokumentującej przez zagranicznego podatnika VAT. Podatnik ma obowiązek przesłać do urzędu skarbowego deklarację VAT-23, z informacją o nabytym środku transportu. Do deklaracji powinna zostać załączona kopia faktury potwierdzająca nabycie samochodu. Należy pamiętać, iż formularz VAT-23 nie jest deklaracją podatkową i nie służy do rozliczania podatku VAT z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia środka transportu.

Obowiązek złożenia formularza VAT-23 występuje gdy:

  • mamy do czynienia z wewnątrzwspólnotowym nabyciem środka transportu (nowego lub innego) oraz
  • środek transportu ma być przez nabywcę zarejestrowany na terytorium kraju lub gdy nie podlega takiemu obowiązkowi, a ma być użytkowany na terytorium kraju.

Dodatkowo, podatnicy VAT czynni oraz podmioty niebędące podatnikami, jednak ze względu na wysokość nabycia dokonywanego z krajów UE lub własny wybór  - rozliczający VAT z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, ujmują kwotę zapłaconego do urzędu skarbowego podatku od nabycia samochodu jako podatek należny. Podatek ten wykazywany jest w deklaracji miesięcznej VAT-7 (lub kwartalnej VAT-7K), w specjalnym miejscu dotyczącym wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

W przypadku, gdy podatnikiem jest podmiot, który nie jest zobowiązany do składania miesięcznych lub kwartalnych deklaracji podatkowych, ale dokonuje wewnątrzwspólnotowego nabycia nowego środka transportu, ma on obowiązek wypełnić i złożyć deklarację VAT-10 (w ciągu 14 dni od powstania obowiązku podatkowego).

Czynni podatnicy VAT mają jednocześnie prawo do odliczenia wcześniej zapłaconego do urzędu skarbowego podatku VAT.  Podatek z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia zmniejsza wartość podatku należnego.  Można więc stwierdzić, iż podatek wyrówna się na “0”. Jednak w przypadku samochodów osobowych należy pamiętać o ograniczeniu możliwości odliczenia podatku. Odliczenia można dokonać jedynie w wysokości 60% kwoty całkowitej podatku, nie więcej niż 6000 zł. Tak więc w przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów konieczna będzie zapłata podatku należnego. Obowiązek zapłaty podatku należnego powstaje 15 dnia miesiąca po miesiącu, w którym dokonano wewnątrzwspólnotowego  nabycia a na jego zapłatę podatnik ma 14 dni.

Zwolnienie z podatku

Przepisy przewidują takie sytuacje, kiedy wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów zwolnione jest z podatku VAT. Nabycie zwolnione jest z podatku w przypadku, gdy przedmiotem nabycia są:

  • ludzkie organy i mleko kobiece,
  • krew, osocze w pełnym składzie, komórki krwi lub preparaty krwiopochodne pochodzenia ludzkiego, niebędące lekami,
  • waluty, banknoty i monety używane jako prawny środek płatniczy, z wyłączeniem przedmiotów kolekcjonerskich, za które uważa się monety ze złota, srebra lub innego metalu oraz banknoty, które nie są zwykle używane jako prawny środek płatniczy lub które mają wartość numizmatyczną,
  • złoto dla Narodowego Banku Polskiego.

Ponadto z podatku zwolnione są również towary, których import na warunkach określonych w przepisach dotyczących importu towarów byłby zwolniony od podatku. Zwolnienie dotyczy także towarów objętych, na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju, procedurą składu celnego, tranzytu, odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od należności celnych przywozowych, uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń, o ile towary te przestaną podlegać tym procedurom na terytorium kraju.

Wewnątrzwspólnotowe nabycie samochodu nie jest ustawowo zwolnione z opodatkowania VAT. W związku z tym podmiot dokonujący takiego nabycia powinien uwzględnić obowiązujące, wyjaśnione wyżej, ogólne przepisy dotyczące WNT.