Wynagrodzenie i formalności w razie porzucenia umowy zlecenia

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Umowa zlecenia jest jednym z najczęściej wykorzystywanych przez strony stosunków prawnych o charakterze cywilnym. W przypadku zlecenia i umowy pracowniczej istnieją pewne podobieństwa (zarówno pracownik, jak i zleceniobiorca zobowiązują się do starannego działania), znacznie więcej jest jednak różnic między nimi. Te odrębności dotyczą również obowiązków zleceniodawcy i wykonującego zlecenie w razie przerwania umowy. Jakie są konsekwencje zaniechania realizacji umowy zlecenia? Jakie są formalności w razie porzucenia umowy zlecenia? O tym w poniższym artykule.

Umowa zlecenia – podstawy prawne

Postępowanie w zakresie nawiązywania, wykonywania i rozwiązywania umowy zlecenia uregulowano w przepisach Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny, zwanej dalej kc.

Odpowiednimi unormowaniami w odniesieniu do kształtowania wzajemnych obowiązków i uprawnień stron w ramach umowy zlecenia są art. 734–751 kc.

Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie (art. 734 § 1 kc). 

Wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia

Z tytułu wykonywania umowy zlecenia należy się wynagrodzenie (jeżeli nie ma obowiązującej taryfy, a nie umówiono się o wysokość wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające wykonanej pracy). Co ciekawe, strony mogą postanowić, że umowa zlecenia będzie nieodpłatna – wykonawca może bowiem zobowiązać się do wykonania pracy bez wynagrodzenia (art. 735 § 1 kc). Jest to jedna z podstawowych różnic między zleceniem a umową o pracę, która jest zawsze odpłatna.

W razie odpłatnego zlecenia wynagrodzenie należy się przyjmującemu dopiero po wykonaniu zlecenia, chyba że co innego wynika z umowy lub z przepisów szczególnych (art. 744 kc).

Wypowiedzenie umowy zlecenia

Zarówno dający, jak i przyjmujący zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. Oznacza to, że w przypadku umowy zlecenia nie obowiązują żadne ustawowo określone okresy wypowiedzenia (strony mogą takowe jednak ustalić w postanowieniach umownych).

Jak już wspomnieliśmy powyżej, dający zlecenie może je wypowiedzieć w każdym czasie. W takich okolicznościach powinien jednak – zgodnie z art. 746 § 1 kc – zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia; w razie odpłatnego zlecenia jest ponadto obowiązany uiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a jeżeli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę.

Przyjmujący zlecenie także może je wypowiedzieć w każdym czasie. Jednak, gdy zlecenie jest odpłatne, a wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny za szkodę (art. 746 § 2 kc).

Jednocześnie należy pamiętać, że Kodeks cywilny przewiduje zakaz zrzeczenia się z góry prawa do wypowiedzenia zlecenia z ważnych powodów (art. 746 § 3 kc).

Wynagrodzenie w razie porzucenia umowy zlecenia

Należy zaznaczyć, że w obecnym stanie prawnym nie funkcjonuje instytucja porzucenia zatrudnienia, znana niegdyś z przepisów prawa pracy. Tym bardziej Kodeks cywilny nie przewiduje takiej czynności prawnej, jest to zatem potoczne określenie przypadku, w którym zleceniobiorca zaprzestaje wykonywania swoich zobowiązań względem dającego zlecenie. 

Jak wygląda w takiej sytuacji kwestia wynagrodzenia? Przede wszystkim zależy to od postanowień umownych, w których ramach strony mogą praktycznie ustalić dowolne warunki, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz regulacjami Kodeksu cywilnego dotyczącymi zlecenia. W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że zlecenie może być nieodpłatne (w praktyce raczej rzadko spotykane), wówczas sprawa wynagrodzenia jest bezprzedmiotowa.

Jeżeli strony nie postanowiły inaczej (w umowie zlecenia), przyjmującemu zlecenie przysługuje wynagrodzenie dopiero po wykonaniu zlecenia. Jak już wspomniano, przyjmujący zlecenie może je wypowiedzieć w każdej chwili, w przypadku jednak, gdy wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny za szkodę.

W razie tzw. porzucenia zlecenia przez przyjmującego mamy do czynienia na ogół z dwoma przypadkami, mianowicie jeżeli przyjmujący zlecenie nie świadczył żadnych usług w ramach uprzednio zawartej umowy, wynagrodzenie nie przysługuje. W przeciwnym przypadku zleceniobiorcy należy wypłacić wynagrodzenie w wysokości odpowiadającej etapowi realizacji określonych czynności będących przedmiotem umowy zlecenia. W tym miejscu należy pamiętać, że w odniesieniu  do umów zlecenia oraz umów o świadczenie usług unormowanych innymi przepisami (do których mają zastosowanie przepisy o zleceniu) jest wymagane uwzględnienie zapisów określających minimalną stawkę godzinową dla przyjmującego zlecenie lub świadczącemu usługi. Przepisy dotyczące tego zakresu ustaleń zawiera w szczególności art. 8a Ustawy z dnia 10 października 2002 roku o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. 

Formalności w razie porzucenia umowy zlecenia

Wyjaśnialiśmy już, że zarówno zleceniodawca, jak i przyjmujący zlecenie mogą wypowiedzieć umowę w każdym czasie. W praktyce jednak można założyć, iż to zleceniobiorca będzie częściej skłonny dokonać „porzucenia” umowy. W istocie nie ma to większego znaczenia dla dającego zlecenie. Należy zatem rozwiązać umowę, która nie jest realizowana. Zleceniobiorcy podlegają ubezpieczeniom społecznym oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu, wskutek czego rozwiązanie lub wygaśnięcie umowy zlecenia rodzi obowiązek wyrejestrowania przyjmującego zlecenie z tych ubezpieczeń.

Wyrejestrowanie zleceniobiorcy z ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego następuje w ciągu 7 dni od dnia ustania tych ubezpieczeń przy wykorzystaniu formularza ZUS ZWUA. 

Oczywiście – w razie braku realizacji umowy zlecenia – dający zlecenie musi dokonać adekwatnych korekt w zakresie obowiązku odprowadzania składek na podatek dochodowy od osób fizycznych na zasadach określonych w prawie podatkowym.

Zleceniodawca nie ma ustalonego prawem obowiązku potwierdzenia zakończenia umowy zlecenia, Kodeks cywilny nie przewiduje bowiem dla dającego zlecenie obowiązku wystawienia świadectwa bądź zaświadczenia dotyczącego współpracy. Wykonujący zlecenie nie może żądać wydania takiego dokumentu.

Wynagrodzenie oraz formalności w razie porzucenia umowy zlecenia – podsumowanie

Umowa zlecenia, mimo występowania pewnych podobieństw do umowy pracowniczej, jest cywilnoprawnym stosunkiem, mają zatem do niej zastosowanie przepisy ustawy – Kodeks cywilny. Dający zlecenie oraz osoba je przyjmująca mają prawo wypowiedzieć umowę w każdym czasie. Zleceniobiorca ma prawo do części wynagrodzenia odpowiadającej jego dotychczasowym czynnościom, należy jednak pamiętać, że jeśli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu – zarówno zleceniodawca, jak i wykonawca powinni naprawić szkodę. Dający zlecenie powinien wyrejestrować przyjmującego zlecenie z ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego, a także zaprzestać odprowadzania składek podatkowych w związku z brakiem uzyskiwania przez wykonawcę przychodu. Nie istnieje natomiast obowiązek potwierdzania faktu ustania współpracy w ramach umowy zlecenia.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów