Poradnik Przedsiębiorcy

Zmiana formy wykorzystywania samochodu osobowego - konsekwencje na gruncie podatku VAT

Wybór formy wykorzystywania samochodu osobowego w firmie nie ma charakteru stałego, w związku z czym podatnik może dokonać zmiany w tej kwestii. Jednak taka modyfikacja rodzi pewne obowiązki. Jakie? Odpowiedź znajdziesz w niniejszym artykule.

Odliczenie VAT od samochodu osobowego - przepisy

Nowelizacja prawa podatkowego w 2014 r. w kontekście sposobu odliczenia VAT od samochodów osobowych spowodowała spore zamieszanie wśród przedsiębiorców. Największy problem sprawił wybór formy wykorzystywania tego typu pojazdów, który stanowi fundament w kwestii odliczenia VAT od wydatków na bieżącą eksploatację.

Dla przypomnienia, z dniem 1 kwietnia 2014 r. w Ustawie o podatku od towarów i usług pojawił się art. 86a, w treści którego kompleksowo objaśniono problem rozliczania VAT. Od tego momentu podatnicy, których pojazdy firmowe nie przekraczają 3,5 tony oraz poza wyjątkami określonymi w tej ustawie, musieli podjąć decyzję w kwestii odliczenia VAT od wydatków poniesionych w związku z użytkowaniem tego typu pojazdów. Do wyboru są dwie opcje: odliczenie 100% lub 50% VAT.

50 % odliczenia VAT - system mieszany

Podstawowym i najmniej problematycznym rozwiązaniem okazał się wybór formy mieszanej. Zgodnie z jej założeniem firmowy samochód osobowy jest wykorzystywany na potrzeby działalności gospodarczej, ale również w celach prywatnych. W tych okolicznościach podatnik nabywa prawo do odliczenia wyłącznie połowy wartości VAT. Oznacza to, że przedsiębiorca odliczy wyłącznie 50% podatku od faktury za nabycie samochodu osobowego, od wydatków na zakup części, kosztów naprawy oraz innych wydatków związanych z eksploatacją tego pojazdu. Co ważne, w takim wypadku nie przysługuje prawo do odliczenia VAT od zakupu paliwa – zgodnie z art. 12 ust. 1 Ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw z 7 lutego 2014 r. jest to niemożliwe do 30 czerwca 2015 r.

100% odliczenia VAT - samochód wyłącznie do celów firmowych

Druga opcja daje podatnikowi możliwość pełnego odliczenia podatku VAT od wszystkich wydatków poniesionych w związku z użytkowaniem pojazdu osobowego, łącznie z zakupem paliwa. Podstawowy problem stanowi warunek wynikający z przepisów - pojazd musi być wykorzystywany wyłącznie na potrzeby działalności gospodarczej, bez możliwości używania go w celach prywatnych. Ten wybór niesie za sobą ustawowy obowiązek powiadomienia naczelnika właściwego urzędu skarbowego poprzez złożenie deklaracji VAT-26 oraz prowadzenia ewidencji przebiegu pojazdu wraz z informacją o stanie licznika przejechanych kilometrów.  

Formę wykorzystywania samochodu osobowego można zmienić - jak i kiedy?

Wybór formy wykorzystywania pojazdu osobowego w odniesieniu do odliczenia VAT nie ma charakteru stałego. Nie poruszono również tej kwestii na łamach przepisów o podatku VAT, jednak nie należy zmieniać sposobu rozliczenia nagminnie. Przed podjęciem decyzji warto się zastanowić i podejść do problemu ze zdrowym rozsądkiem. Jeżeli już nastąpi konieczność dokonania zmiany formy odliczania VAT od pojazdu (z pełnego na częściowe lub odwrotnie_, decyzja powinna być uzasadniona obiektywnymi okolicznościami. Kiedy zostanie już podjęta, dobrze by było, jakby była trwała. Zbyt częste aktualizacje mogą bowiem zwrócić uwagę urzędu skarbowego i sprowokować kontrolę.

Zmiany formy rozliczania VAT od wydatków eksploatacyjnych należy dokonać poprzez zgłoszenie lub aktualizację danych w urzędzie skarbowym za pomocą druku VAT-26.

Przedsiębiorca, który dokonuje pierwszego zgłoszenia samochodu osobowego do pełnego odliczenia VAT od kosztów eksploatacyjnych musi złożyć wspomnianą deklarację do naczelnika właściwego urzędu skarbowego w ciągu 7 dni od terminu poniesienia pierwszego wydatku. Natomiast w sytuacji odwrotnej, kiedy podatnik uzna, że chce zmienić formę wykorzystywania pojazdu osobowego na system mieszany, musi zgłosić aktualizację VAT-26 do urzędu skarbowego dzień przed ty, w którym będzie obowiązywała deklarowana zmiana.  

Chcesz zmienić formę wykorzystywania samochodu? Czeka cię korekta VAT na plus lub na minus!

Podatnicy, którzy zdecydują się na zmianę formy wykorzystywania pojazdu osobowego w firmie powinni wiedzieć, że konieczna może okazać się korekta VAT naliczonego przy jego nabyciu. Wynika to z art. 90b ustawy o VAT i dotyczy przedsiębiorców, którzy zdecydują się na taką modyfikację przed upływem 60 miesięcy od miesiąca, w którym nabyto, dokonano importu albo oddano do użytkowania pojazd. Wyjątek dotyczy samochodów o wartości mniejszej niż 15 000 zł - w takim wypadku okres korekty obejmuje 12 miesięcy, licząc od wskazanych dat.

To, czy korekta będzie miała charakter konieczny czy dobrowolny zależy od tego “w którą stronę” zmieniono zasady używania pojazdu w firmie. W sytuacji, kiedy zmiana idzie w kierunku od pełnego odliczenia VAT do odliczenia mieszanego (pół na pół), wówczas zaistnieje konieczność dokonania korekty odliczonego podatku od towarów i usług. Dzieje się tak dlatego, że pierwotnie podatnik miał prawo do pełnego odliczenia VAT, więc po zmianie musi oddać nienależnie odliczoną wartość, czyli dokonać korekty na minus.

W odwrotnej sytuacji, jeżeli podatnik dokona zmiany w kierunku odliczenie VAT mieszane - odliczenie VAT pełne, nabędzie prawo do korekty naliczonego podatku VAT na plus i będzie mógł odliczyć połowę wartości VAT, czego nie mógł zrobić wcześniej.  

Korekty należy dokonywać w sposób proporcjonalny do dotychczasowego okresu wykorzystywania samochodu w firmie. Dla obliczenia korekty należy zacząć od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana wykorzystywania.

Zmiana formy wykorzystywania samochodu osobowego - korekta naliczonego VAT w praktyce

Przykład 1. Korekta VAT na minus…

Przedsiębiorca nabył do firmy samochód osobowy o wartości 43 478,26 zł netto, 10 000 zł podatku VAT naliczonego. W maju 2014 r. samochód ten został wprowadzony do ewidencji środków trwałych jako samochód przeznaczony wyłącznie na cele firmowe, z pełnym odliczeniem VAT. Przedsiębiorca w deklaracji VAT-7 za maj 2014 r. odliczył zatem 10 000 zł podatku naliczonego przy zakupie samochodu.

 W sierpniu 2015 r., po 15 miesiącach użytkowania, przedsiębiorca zdecydował się na przeznaczenie samochodu na cele mieszane. Do zakończenia okresu korekty zostało 45 miesięcy, zatem do proporcjonalnego odliczenia podatku VAT pozostało:

45/60 * 10 000 = 7500 zł.

Przekazując samochód na cele mieszane, podatnik ma prawo do odliczenia tylko 50% podatku VAT - zatem 50% * 7500 zł = 3750 zł. W deklaracji za sierpień 2015 r. podatnik powinien skorygować VAT na minus o 3750 zł odliczonego przy nabyciu auta podatku.