Poradnik Przedsiębiorcy

Częściowe składki ZUS a rozpoczęcie działalności gospodarczej w trakcie miesiąca

Planuję otrzowyć nową działalność w połowie stycznia 2021 roku. Nie przysługuje mi prawo do ulgi na start. Czy powinnam opłacić pełne, czy częściowe składki ZUS? Jak to obliczyć? Jaką należy wziąć podstawę do wyliczeń? Czy pomniejszeniu podlegają wszystkie składki ZUS? I czy są jeszcze inne sytuacje, które mogą skutkować prawem do opłacania częściowych składek ZUS?

Katarzyna, Malbork

 

Przedsiębiorca, który rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej w trakcie miesiąca, ma możliwość pomniejszenia składek proporcjonalnie, za dni, w które faktycznie prowadził działalność. Co ważne pomniejszeniu podlegają jedynie składki społeczne, czyli:

  • emerytalne (19,52%),
  • rentowe (8%),
  • dobrowolne chorobowe (2,45%),
  • wypadkowe (1,67%),
  • FP (o ile składki opłacana są od standardowej podstawy – 2,45%).

Pomniejszeniu mogą ulegać tylko składki na ubezpieczenie społeczne. Składka zdrowotna jest niepodzielna – przedsiębiorca zawsze jest zobowiązany opłacić ją w pełnej wysokości.

Częściowe składki ZUS od preferencji

Przedsiębiorca, który rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, bądź któremu skończył się okres obowiązywania ulgi na start, najczęściej ma prawo do opłacania składek na preferencyjnych warunkach. Preferencyjne składki ZUS umożliwiają przedsiębiorcom opłacanie pomniejszonych składek za ubezpieczenia społeczne przez okres pełnych 24 miesięcy.

Przykład 1.

Pan Krystian rozpoczynający prowadzenie działalności w terminie 20 maja 2020 roku, nie chce korzystać z ulgi na start tylko od razu korzystać z 2-letniej ulgi dla nowych firm, dokonał rejestracji w ZUS za pomocą odpowiednich deklaracji zgłoszeniowych (ZUS ZUA – zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnej lub ZZA – zgłoszenie tylko do ubezpieczenia zdrowotnego) w ciągu 7 dni kalendarzowych od dnia powstania obowiązku ubezpieczeniowego. Pan Krystian ma prawo korzystać z preferencyjnych składek ZUS przez okres 24 miesięcy, w związku z czym, ulga obowiązywać go będzie do dnia 30 czerwca 2022 roku włącznie.

Podstawę wymiaru preferencyjnych składek opłacanych przez przedsiębiorców ZUS stanowi 30% minimalnego wynagrodzenia brutto za pracę. W roku 2021 podstawa ta wyniesie 840 zł (30% z minimalnego wynagrodzenia za pracę – 2800 zł brutto).

Częściowa zapłata składek ZUS w trakcie trwania okresu preferencji często związana jest z rozpoczęciem przez przedsiębiorcę prowadzenia działalności w trakcie miesiąca. Nie jest to jednak jedyna podstawa do obliczenia częściowych składek ZUS.

Podstawą do wyliczenia częściowych składek ZUS mogą być np.:

  • okresy zawieszenia działalności,
  • likwidacja działalności w trakcie miesiąca czy
  • okresy objęte zwolnieniem chorobowym przedsiębiorcy.

Częściowe składki społeczne liczy się poprzez określenie pomniejszonej podstawy na ubezpieczenie społeczne oraz fundusz pracy. Standardową podstawę na ubezpieczenia należy podzielić przez ilość dni występujących w danym miesiącu. Następnie uzyskaną podstawę dzienną należy pomnożyć przez ilość dni, w których prowadzona była działalność gospodarcza z uwzględnieniem dni wolnych oraz świąt.

Po wyliczeniu nowej podstawy składek za dany miesiąc będzie można wyliczyć częściowe składki ZUS.

Przykład 2.

Rozpoczęcie działalności gospodarczej 13 stycznia 2021 r. z prawem do opłacania preferencyjnych składek ZUS.

840 zł : 31 dni (ilość dni w styczniu) = 27,09677419354839 zł – dzienny wymiar podstawy składek społecznych.

27,09677419354839 zł x 19 dni (ilość dni prowadzonej działalności) = 514,84 zł – podstawa wymiaru składek za styczeń.

Częściowe składki ZUS od standardowej podstawy

Może zdarzyć się tak, że przedsiębiorca rozpoczyna działalność gospodarczą, a mimo to nie ma prawa do skorzystania z preferencyjnych składek ZUS. W takim przypadku podstawę do naliczenia standardowych składek ZUS stanowi prognozowane przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pracę (w 2021 r. – 5452 zł), a dokładnie 60% tego wynagrodzenia. W roku 2021 podstawa ta wyniesie 3155,40 zł ((5452 zł) x 60% = 3136,20 zł).

Przykład 3.

Zawieszenie działalności gospodarczej 19 stycznia 2021 r. przy opłacaniu składek ZUS od standardowej podstawy.

3155,40 zł : 31 dni =101,7870967741935 zł – dzienny wymiar podstawy składek społecznych (bez zaokrąglenia)

101,7870967741935 zł x 19 dni = 1 933,95 zł – podstawa wymiaru składek za styczeń.

Częściowe składki ZUS od ulgi mały ZUS

Na ten moment przedsiębiorcy spełniający określone warunki mają możliwość korzystać z małego ZUS plus – składek od dochodu. Ulga ta zastąpiła ulgę "składki od przychodu" a zasady przystąpienia do niej są odczuwalnie mniej rygorystyczne.

Do małego ZUS plus przedsiębiorca może zgłosić się do 8 stycznia danego roku, gdy zachowuje ciągłość prowadzenia działalności gospodarczej. Przystąpić do małego ZUS plus może również osoba, której przywilej korzystania z 2-letniej ulgi dla nowych firm dobiegł końca, niezależnie od tego, kiedy doszło do zakończenia okresu preferencji. Prawo do małego ZUS plus mają również przedsiębiorcy, którzy w roku poprzednim zawiesili lub zamknęli działalność gospodarczą, po czym w roku bieżącym decydują się na wznowienia funkcjonowania firmy. Warunek dodatkowy, jaki muszą w tej sytuacji spełnić przedsiębiorcy, to obowiązek prowadzenia działalności gospodarczej w roku poprzednim przez co najmniej okres 60 dni.

Przykład 4.

Przedsiębiorca w roku 2020 prowadził swoją działalność gospodarczą przez okres 5 pełnych miesięcy, po czym zdecydował się ją zawiesić. Dnia 10 stycznia 2021 r. przedsiębiorca planuje wznowić swoją działalność. Jego dochód za rok 2020 wyniósł w sumie 20 000 zł. W związku z tym spełnia warunki do przystąpienia do ulgi składki od dochodu.

Podstawa do wyliczenia składek ZUS:

20 000 zł : 153 dni (5 miesięcy od stycznia do maja) x 30 = 3921,57 zł.

3921,57 zł x 0,5 (współczynnik) = 1 950,78 zł.

1950,78 zł zł : 31 dni (stycznia) = 62,92838709677419 zł – dzienny wymiar podstawy składek społecznych (bez zaokrąglenia)

62,92838709677419 zł x 22 dni = 1 384,42 zł – podstawa wymiaru składek za styczeń.

Przykład 5.

Przedsiębiorca w roku 2020 prowadził działalność przez 310 dni i osiągnął w tym czasie przychód w wysokości 100 000 zł.

120 000 zł : 365 dni = 328,77 zł.

328,77 zł x 310 dni = 101 918,70 zł – limit przychodu przedsiębiorcy dający prawo na przystąpienie do małego ZUS.

W związku z powyższym ma on prawo skorzystać z ulgi „składki od dochodu”.

W roku 2021 przedsiębiorca planuje otworzyć swoją działalność na nowo w terminie 25 marca.

Dochód przedsiębiorcy w roku poprzednim wyniósł 45 000 zł 

45 000 zł : 310 dni x 30 = 4 354,84 zł.

4 354,84 zł x 0,5 (współczynnik) = 2 177,42 zł.

2 177,42 zł : 31 dni (marca) = 70,23935483870968 zł – dzienny wymiar podstawy składek społecznych (bez zaokrąglenia)

70,23935483870968 zł x 7 dni = 491,68 zł – podstawa wymiaru składek za marzec.

Składka zdrowotna

Składka zdrowotna jako jedyna płacona jest w całości i zawsze od tej samej podstawy bez względu na to, czy przedsiębiorca ma prawo do składek preferencyjnych, czy nie. Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy wymiaru składki. Podstawę wymiaru składki zdrowotnej stanowi 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa GUS. W 2021 roku wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne dla przedsiębiorcy wynosi 381,81 zł. Osoba, która prowadzi własną działalność gospodarczą może odjąć od zaliczki na podatek dochodowego większą część składki zdrowotnej w wysokości 7,75 %, czyli 328,78 zł.

Przedsiębiorca rozpoczynający prowadzenie działalności w trakcie miesiąca ma prawo do obniżenia wysokości opłacanych składek za ubezpieczenia społeczne. W zależności od tego, jakie składki ZUS przedsiębiorca jest zobowiązany opłacać (zwykły ZUS, preferencyjne składki lub składki od dochodu), tyle proporcjonalnie wyniosą go częściowe składki ZUS.