Poradnik Przedsiębiorcy

Przedawnienie długu w praktyce

Wierzytelność stanowi uprawnienie do żądania świadczenia z określonego stosunku zobowiązaniowego, które przysługuje wierzycielowi wobec dłużnika. Może polegać zarówno na działaniu, jak i zaniechaniu. Wierzyciel ma prawo zwrócić się do organów państwowych o zastosowanie przymusu państwowego - w sytuacji gdy dany podmiot nie spełni świadczenia. A kiedy następuje przedawnienie długu?

Przedawnienie roszczeń w prawie

Możliwość dochodzenia roszczenia jest czasowo ograniczona. Jednakże należy pamiętać, że Kodeks cywilny wprowadził zasadę, według której przedawniają się tylko roszczenia majątkowe.

W tym zakresie również występują pewne wyjątki - mianowicie dotyczy to sytuacji wymienionych w przepisach szczególnych. Do roszczeń majątkowych, które nie ulegają przedawnieniu, zaliczyć można np.: roszczenie o zniesienie współwłasności czy roszczenie windykacyjne.

Ważne!

Pojęcie wierzyciela nie zostało bezpośrednio zdefiniowane w Kodeksie cywilnym. Określa on jedynie wierzyciela jako osobę powiązaną stosunkiem zobowiązaniowym z dłużnikiem, od którego ma prawo żądać określonego świadczenia - długu (art. 353 KC).

Przedawnienie długu - terminy

Co do zasady roszczenia przedawniają się wraz z upływem 6 lat od dnia ich wymagalności, czyli momentu, gdy dłużnik zobowiązany był do spełnienia danego świadczenia. Ustawa może jednak wprowadzić pewne wyjątki co do terminu przedawnienia. Otóż roszczenia powtarzalne czy wynikające z prowadzenia działalności gospodarczej przedawniają po okresie 3 lat. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

Ważne!

Roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, roszczenia rzemieślników z takiego tytułu oraz roszczenia prowadzących gospodarstwa rolne z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych przedawniają się z upływem lat dwóch.

Przerwanie biegu przedawnienia wierzytelności

Bieg przedawnienia długu może zostać przerwany:

  • przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia,
  • przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje;
  • przez wszczęcie mediacji.

Wówczas bieg terminu przedawniania wierzytelności liczy się od nowa.

Oprócz tego bieg przedawnienia długu może ulec zawieszeniu, co w konsekwencji wywołuje odmienne skutki - bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a jeśli już się rozpoczął, nie wlicza się do tego okresu. Bieg przedawnienia roszczeń nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu:

  • co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom – przez czas trwania władzy rodzicielskiej,
  • co do roszczeń, które przysługują osobom niemającym pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym opiekę lub kuratelę – przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli,
  • co do roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu – przez czas trwania małżeństwa,
  • co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju – przez czas trwania przeszkody.

Przedawnienie roszczeń - jakie skutki?

Należy zauważyć, że przedawnione roszczenia nie przestają istnieć, a jedynie nie muszą być obowiązkowo realizowane. W tej sytuacji sąd oddali powództwo wierzyciela, jeżeli dłużnik podniesie zarzut przedawnienia. Wierzyciel nie może zatem domagać się zwrotu przedawnionego świadczenia, które funkcjonuje w obrocie prawnym jako nienależne. Podatnik nie będzie mógł również zakwalifikować przedawnionych wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów.

Po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi.