Poradnik Przedsiębiorcy

Rozliczenia z urzędem skarbowym - część I

Podczas opisywania procedury rejestracji działalności wspomniane było, że wraz z rejestracją w CEIDG przedsiębiorca zostaje zgłoszony do urzędu skarbowego. Zgłoszenie dotyczy natomiast jedynie kwestii związanych z podatkiem dochodowym. Pozostaje więc jeszcze kwestia podatku od towarów i usług (VAT), o którym szerzej w części II artykułu dotyczącego rozliczeń z urzędem skarbowym. Sprawdźmy, jak powinny przebiegać rozliczenia z urzędem skarbowym na gruncie PIT.

Obowiązki przedsiębiorcy a podatek dochodowy

Obowiązkiem każdego przedsiębiorcy osiągającego w danym roku dochody, bez względu na ich wysokość, jest rozliczenie z podatku. W zależności od tego, z jakiego tytułu podatku dokonywane są rozliczenia z urzędem skarbowym, przedsiębiorca powinien zwrócić uwagę na to, by opłaty uiszczać w odpowiednim urzędzie skarbowym. To urząd skarbowy jest bowiem instytucją, która zajmuje się podatkami. Podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT) dotyczy, jak sama nazwa wskazuje, osób fizycznych, także tych prowadzących indywidualną działalność gospodarczą czy będących wspólnikami spółki cywilnej lub spółek osobowych. Od 1 stycznia 2016 roku zarówno podatek dochodowy, jak i podatek VAT w przypadku jednoosobowych działalności gospodarczych rozliczany jest w tym samym właściwym urzędzie skarbowym. PIT jest rozliczany w urzędzie skarbowym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania podatnika. Spółki kapitałowe opłacają podatek dochodowy od osób prawnych (CIT). Urzędem właściwym do rozliczeń z tytułu CIT jest urząd skarbowy przyporządkowany odpowiednio ze względu na miejsce siedziby spółki.

Wybór formy opodatkowania PIT

Początkujący przedsiębiorcy już we wniosku rejestracyjnym CEIDG-1 wybierają formę płatności podatku dochodowego:

  • na zasadach ogólnych;
  • podatek liniowy;
  • zryczałtowane formy opodatkowania:
    - ryczałt od przychodów ewidencjonowanych,
    - karta podatkowa.

Podatek na zasadach ogólnych

Podatek dochodowy na zasadach ogólnych to podstawowa forma opodatkowania dochodu osoby fizycznej. Zmiany na inną formę muszą być potwierdzone wnioskiem lub oświadczeniem skierowanym do naczelnika odpowiedniego urzędu skarbowego. W innym przypadku stosuje się właśnie rozliczenie na zasadach ogólnych.

Podstawą zastosowania zasady ogólnej jest wyliczenie dochodu. Dochód to osiągnięty przychód z prowadzonej działalności pomniejszony o koszt jego uzyskania.

DOCHÓD = PRZYCHÓD Z DZIAŁALNOŚCI - KOSZTY UZYSKANIA PRZYCHODU

Skąd wziąć dane dotyczące tych wielkości? Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą mają obowiązek prowadzenia ewidencji. W zależności od wybranej formy prowadzonej działalności oraz od zgłoszonej formy rozliczenia z urzędem skarbowym prowadzą ewidencję w podatkowej księdze przychodów i rozchodów (KPiR) bądź w księgach rachunkowych. To właśnie na podstawie zapisów wynikających z tych dokumentów przedsiębiorca będzie ustalał wielkość przychodów i kosztów dotyczących prowadzonej działalności.

Na podstawie ustalonego dochodu należy wyliczyć podatek według skali podatkowej zgodnie z formą dla rozliczeń na zasadach ogólnych. Podstawowe wielkości ogłaszane są przez Ministra Finansów.

Podatek liniowy

Kolejną formę rozliczeń z urzędem skarbowym z tytułu podatku dochodowego stanowi podatek liniowy w wysokości 19%. Taką stawkę płaci się bez względu na wielkość osiągniętego dochodu (obliczanego tak jak przy zasadach ogólnych).

Podatek liniowy obowiązuje jedynie przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą lub prowadzących działy specjalne produkcji rolnej. Nie każdy jednak prowadzący pozarolniczą działalność może wybrać taką formę rozliczeń. Liniowej stawki podatku nie mogą wybrać przedsiębiorcy uzyskujący przychody ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadające czynnościom, które podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym - w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy. W takiej sytuacji wybór stawki liniowej możliwy będzie dopiero po upływie roku.

Wady i zalety rozliczania według zasad ogólnych

Zasady ogólne obowiązują każdego przedsiębiorcę, jeżeli nie złoży on oświadczenia lub nie zgłosi przy rejestracji działalności chęci przyjęcia innych zasad rozliczenia z urzędem skarbowym z tytułu podatku dochodowego. Ta forma rozliczenia ma swoje wady i zalety, a jej zmiana może przynieść korzyści tylko w określonych przypadkach.

Główną zaletą rozliczeń na zasadach ogólnych jest możliwość skorzystania z każdych oferowanych przez rząd ulg i odliczeń. Przedsiębiorcy na zasadach ogólnych mogą rozliczać się wspólnie z małżonkiem (pod warunkiem, że również opodatkowuje dochody skalą podatkową) lub korzystać z przywileju rozliczeń przeznaczonych dla osób samotnie wychowujących dzieci.

Skala podatkowa jest korzystna dla podatników, których działalność wiąże się z ponoszeniem znaczących kosztów w celu uzyskania przychodu. Przedsiębiorca ma bowiem możliwość zakwalifikowania wydatków powiązanych z osiągnięciem przychodów do kosztów uzyskania przychodu, a następnie na ich podstawie wyliczenia podstawy opodatkowania (przychody - koszty).

Minusem jest wysoki drugi próg podatkowy. Oznacza to, że po przekroczeniu pewnej kwoty dochodu przedsiębiorca będzie zobowiązany do zapłaty większej kwoty podatku. Dotyczy to jednak określonej wysokości dochodu, gdzie osiągnięcie pewnego punktu przestaje być opłacalne. Świadczy o tym korzystanie z podatku liniowego, które dopiero przy takich dochodach generowałoby korzyści, a rozliczając się na zasadach ogólnych, przedsiębiorca w pewnym sensie ponosiłby stratę.
Kolejną wadą zasad ogólnych jest obowiązek prowadzenia ściśle określonej ewidencji księgowej. Gromadzenie dokumentów oraz reguły dotyczące zasad kwalifikowania wydatków mogą sprawiać problemy. Konieczna jest również kontrola tych zapisów, bowiem nieprawidłowo prowadzona ewidencja może spowodować konieczność zapłacenia kary.

Artykuły z cyklu
„Rozliczenia z urzędem skarbowym”
Zobacz wszystkie