Poradnik Przedsiębiorcy

Nieuzasadnione lub niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę - uprawnienia pracownika

Jednym z dopuszczalnych sposobów rozwiązania stosunku pracy jest wypowiedzenie umowy. Decydując się na wypowiedzenie umowy o pracę za wypowiedzeniem, trzeba pamiętać o zachowaniu wszystkich procedur. Ich nieprzestrzeganie może zakończyć się na drodze sądowej, gdyż pracownik może wnieść odwołanie do sądu pracy, jeżeli uzna, że wypowiedzenie jest bezzasadne lub narusza przepisy prawa.

Zgodnie z art. 264 Kodeksu pracy odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę wnosi się w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę.

Wypowiedzenie umowy o pracę - odwołanie

Pracownik ma prawo wnieść odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę do sądu pracy, co może skutkować przyznaniem mu odszkodowania lub nakazem przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach. Jednak by tak się stało, sąd musi ustalić, że wypowiedzenie umowy o pracę jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę. Podane w wypowiedzeniu umowy o pracę na czas nieokreślony przyczyny zwolnienia muszą być zawsze zgodne z prawdą oraz konkretne - jeżeli nie spełniają tych wymagań, może być to podstawą do uznania wypowiedzenia za bezzasadne. Należy pamiętać że zasadność wypowiedzenia bada się przy wypowiedzeniu umowy na czas nieokreślony, ponieważ tylko w przypadku tej umowy przepisy prawa nakładają na pracodawcę obowiązek  wskazania przyczyny rozwiązania umowy.

Wybór roszczenia - przywrócenie lub odszkodowanie - co do zasady zależy od pracownika, jednak sąd nie zawsze musi się z nim zgodzić. Nie dotyczy to jednak między innymi: kobiet ciężarnych i w czasie urlopu macierzyńskiego, pracowników wychowujących dziecko korzystających z urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego, pracowników w wieku przedemerytalnym, a także pracowników, którzy są chronieni na podstawie przepisów szczególnych. W powyższych przypadkach sąd jest zobowiązany spełnić żądania pracownika, chyba że ogłoszono stan upadłości lub likwidacji zakładu pracy (art. 41 (1) Kodeksu pracy), wtedy siłą rzeczy niemożliwe jest przywrócenie pracownika do wykonywanej pracy.

Sąd pracy nie musi uwzględniać żądania pracownika przywrócenia do pracy, jeżeli ustali, że uwzględnienie go jest niemożliwe lub niecelowe. Ocena takiej sytuacji wymaga od sądu analizy wszystkich czynników mogących mieć wpływ na przyczynę rozwiązania umowy o pracę. Niecelowość wydania orzeczenia o przywrócenie do pracy uzasadnia chociażby fakt nagannego zachowania pracownika, konflikt z pracodawcą, a także naruszenie zasad współżycia społecznego. Sytuacją, która uniemożliwia powrót pracownika jest na przykład likwidacja jego stanowiska pracy.

Odszkodowanie za niezasadne wypowiedzenie umowy o pracę 

Wysokość odszkodowania określona w art. 47 (1) Kodeksu pracy, w zależności od orzeczenia sądu, jest równa wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, jednak nie mniej niż wynagrodzenie za okres wypowiedzenia. Pracownikowi, któremu przyznano odszkodowanie, wlicza się do okresu zatrudnienia okres pozostawania bez pracy odpowiadający okresowi, za który przyznano odszkodowanie. Odszkodowanie przewidziane w Kodeksie pracy jest niezależne od poniesionej przez pracownika szkody i na gruncie prawa pracy nie ma możliwości wypłacenia dodatkowego odszkodowania, choćby rzeczywista szkoda była znacznie wyższa od zasądzonej kwoty.

Wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy

W przypadku orzeczenia o przywróceniu do pracy pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy zgodnie z art. 47 Kodeksu pracy, nie więcej jednak niż za 2 miesiące, a gdy okres wypowiedzenia wynosił 3 miesiące - nie więcej niż za miesiąc. Jeżeli umowa o pracę została rozwiązania z pracownikiem w wieku przedemerytalnym lub z pracownicą w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego, wynagrodzenie przysługuje za cały czas pozostawania bez pracy - dotyczy to również pracowników wychowujących dziecko, korzystających z urlopu macierzyńskiego oraz sytuacji, gdy rozwiązanie umowy podlega ograniczeniu z mocy przepisu szczególnego. Pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, wlicza się do okresu zatrudnienia okres pozostawania bez pracy, za który przyznano wynagrodzenie.