Poradnik Przedsiębiorcy

Import usług transportowych a obowiązek podatkowy

Usługi transportowe i spedycyjne to specjalność polskich przedsiębiorców. Jednak pomimo tego polscy przedsiębiorcy muszą czasem dokonywać zakupu usług transportowych w innych krajach. Czym jest i jak opodatkować import usług transportowych? 

Usługa – opodatkowanie podatkiem VAT

W art. 8 ust. 1 ustawy o VAT znajduje się unormowanie, które definiuje świadczenie usług. Jest to każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w tym również:

  1. przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
  2. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
  3. świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.

Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności, do tolerowania czynności lub sytuacji. Pod pojęciem świadczenia należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Należy zaznaczyć, że nie każde powstrzymanie się od działania czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać uznane za usługę w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.

Z treści art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług podlega opodatkowaniu VAT, gdy są wykonywane odpłatnie. Świadczenie można uznać za odpłatne, jeśli istnieje stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą. W zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.

Przy określeniu, czy miała miejsce czynność podlegająca opodatkowaniu, istotne jest stwierdzenie czy wynagrodzenie z tytułu wykonywania tego świadczenia miało być wypłacone. Niemniej muszą zostać przy tym spełnione następujące warunki:

  1. w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona (nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,
  2. świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Należy przy tym podkreślić, że oba ww. warunki powinny być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało jako usługa opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Import usług

Jest to świadczenie usług z tytułu wykonania, których podatnikiem jest usługobiorca z art. 17 ust. 1 pkt 4. Ponadto w przypadku importu usług obowiązek rozliczenia podatku jest przesunięty na usługobiorcę. W ustawie wyszczególniono sytuacje, gdy podatnikiem stają się osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne nabywające usługi po spełnieniu określonych warunków (art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT). Warunki wymienione w ustawie muszą być spełnione łącznie. Należą do nich:

  • usługodawcą jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, a w przypadku usług, do których stosuje się art. 28e, podatnik ten nie jest zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4,
  • usługobiorcą jest:
    • w przypadku usług, do których stosuje się art. 28b – podatnik, o którym mowa w art. 15 lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4,
    • w przypadku transferu bonów jednego przeznaczenia, w przypadku których miejscem świadczenia usług, których te bony dotyczą, jest terytorium kraju – podatnik, o którym mowa w art. 15, lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15,
    • w pozostałych przypadkach – podatnik, o którym mowa w art. 15, posiadający siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, posiadająca siedzibę na terytorium kraju i zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4.

Według art. 28b ust. 1 ustawy o VAT miejscem świadczenia usług w przypadku ich świadczenia na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej.

Import usług transportowych - obowiązek podatkowy

Zgodnie z ustawą o podatku od towarów i usług obowiązek podatkowy powstaje w momencie wykonania usługi. W celu zobrazowania problemu posłużymy się przykładem.

Przykład 1.

Przedsiębiorca będący czynnym podatnikiem podatku VAT zakupił od zagranicznej firmy usługi transportowe. Powyższe usługi zostały wykonane od 10 marca do 15 kwietnia i została wystawiona na nie jedna faktura zbiorcza zawierająca daty poszczególnych transportów. W przypadku usług transportowych ustalenie obowiązku powstaje zgodnie z zasadami ogólnymi, czyli w momencie wykonania usługi.

Import usług transportowych nie jest rozliczany w okresach rozliczeniowych. Czyli nie mamy tutaj do czynienia ze sprzedażą ciągłą. Fakt ujęcia poszczególnych usług w fakturze zbiorczej dat wykonania poszczególnych usług transportowych, przesądza o tym, że usługi winny być rozliczane w momencie ich wykonania. W tym przypadku nie ma znaczenia data zakończenia przyjętego okresu rozliczeniowego.

Natomiast w sytuacji, gdyby podatnik przed wykonaniem usług transportowych wpłacił zaliczkę, obowiązek podatkowy powstałby w momencie jej wpłaty. Powyższe wynika z treści art. 19a ust. 8 ustawy o VAT. Jeżeli powyższa usługa zostałaby wykonana przez podmiot z zagranicy, faktura powinna zostać przeliczona na polską walutę.

W sytuacji, gdy kwoty określenia podstawy opodatkowania są określone w walucie obcej, przeliczenia na złote dokonuje się według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego. Ponadto podatnik może dokonać przeliczania kwot na złote według ostatniego kursu wymiany opublikowanego przez Europejski Bank Centralny na ostatni dzień poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego. W takim przypadku waluty inne niż euro przelicza się z zastosowaniem kursu wymiany każdej z nich względem euro (art. 31a ustawy o VAT).

Sposób przeliczenia faktur związanych z importem usług został uwzględniony w interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 8 stycznia 2016 r.:
To z kolei oznacza, że kurs, jaki należy zastosować do przeliczania importu usług, nie jest uzależniony od daty wystawienia takiego dokumentu (faktury). Istotny jest tylko termin powstania obowiązku podatkowego. W przedmiotowej sprawie obowiązek podatkowy powstanie zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy, czyli z chwilą wykonania usług. Tym samym w myśl art. 31a ust. 1 ustawy przeliczenia waluty obcej na złote wnioskodawca powinien dokonać według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego zarówno dla sytuacji, w których kontrahent zagraniczny wystawi faktury przed wykonaniem usługi, jak i pod dniu powstania obowiązku podatkowego”.

Podatnik powinien dokonać przeliczenia poszczególnych usług transportu zawartych w fakturze zbiorczej na złote. Nie można dokonać przeliczenia w dacie wystawienia faktury zbiorczej.