Poradnik Przedsiębiorcy

Samozatrudnienie a prawo pracy

W ostatnim czasie coraz większa liczba pracowników decyduje się na samozatrudnienie. Taka forma zatrudnienia posiada wiele zalet, jednak ma również swoje wady. Jest to świetny sposób na wykonywanie wolnych zawodów, w szczególności dla ludzi, którzy sami chcą być dla siebie szefem. Należy zacząć od tego, że przede wszystkim w przepisach prawnych brakuje definicji samozatrudnienia, co utrudnia dookreślenie ram tej formy pracy. Jednak została przyjęta pewna ogólna definicja samozatrudnienia i jako taka funkcjonuje.

Czym jest samozatrudnienie?

Samozatrudnienie to prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej na własne ryzyko i rachunek oraz na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Jej właścicielem i twórcą jest osoba fizyczna, dalej rozumiana jako przedsiębiorca. Współpraca z innymi podmiotami wykonywana jest najczęściej na podstawie umów o współpracy np. umowy zlecenie czy umowy o dzieło.

Działalność gospodarcza

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej w art. 2 definiuje działalność gospodarczą: Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa, oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Przedsiębiorca

Z kolei przedsiębiorca to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną (np.: spółka kapitałowa w organizacji, wspólnota mieszkaniowa). Taka osoba wykonuje działalność gospodarczą we własnym imieniu. Ponadto przedsiębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.

Samozatrudnienie a stosunek pracy - różnice

Czas i miejsce pracy

Pracownik ograniczony stosunkiem pracy zobowiązuje się w czasie i miejscu wyznaczonym przez pracodawcę do wykonywania zadań określonego rodzaju na rzecz pracodawcy. Samozatrudnionego to nie dotyczy, gdyż ma on swobodę w wyborze miejsca i godzin pracy. Jednak samozatrudniony musi liczyć się z możliwością pracy przez więcej niż pięć dni w tygodniu, bez godzinowych limitów dobowych.

Wynagrodzenie

Pracodawca zobowiązuje się do zatrudnienia pracownika ograniczonego stosunkiem pracy za wynagrodzeniem. Kodeks pracy gwarantuje takiemu pracownikowi wynagrodzenie minimalne, w przeciwieństwie do osoby samozatrudnionej, wobec której prawo pracy nie gwarantuje minimalnego poziomu płacy. Dlatego też sposoby zapłaty i terminy ustala się indywidualnie, w zależności od otrzymanego zlecenia, jednocześnie wykorzystując poziom wynagrodzenia jako element wpływający na pozyskanie partnera (zleceniodawcy) i konkurencyjność na rynku pracy.

Przepisy regulujące stosunek pracy i samozatrudnienie

Do stosunku pracy odnoszą się przepisy prawa pracy (szczególnie Kodeksu pracy), który szczegółowo określa pracę i obowiązki obydwu stron stosunku pracy, czyli pracownika i pracodawcy. Natomiast do samozatrudnionych przepisy te nie znajdują zastosowania, gdyż osoby samozatrudnione współpracują ze swymi kontrahentami na podstawie umów cywilnoprawnych. W związku z tym przedsiębiorcom nie przysługują takie prawa pracownicze, jak np. urlop wypoczynkowy.