Poradnik Przedsiębiorcy

Świadectwo pracy - Niedopełnienie obowiązku wydania świadectwa (cz. 4)

Świadectwo pracy a obowiązek jego wydania

Obowiązek wydania świadectwa pracy wynika wprost z postanowień art. 97 § 1 Kodeksu pracy i powstaje z chwilą rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. Świadectwo pracy nie może być uzależnione od uprzedniego rozliczenia się pracownika z pracodawcą. Z powyższych przepisów wynika że pracodawca ma obowiązek do niezwłocznego wydania świadectwa pracy pracownikowi.

Bardzo istotne dla pracodawcy jest, że jeśli nie ma możliwości doręczenia świadectwa pracy do rąk własnych pracownika, to należy je wysłać droga pocztową lub inną na ostatni znany pracodawcy adres pracownika. To uchroni pracodawcę przed zarzutem niedopełnienia niezwłocznego obowiązku wydania świadectwa pracy.

Ważne!

Niedopełnienie obowiązku wydania pracownikowi świadectwa pracy zagrożone jest sankcją z art. 282 § 1 nałożenia na pracodawcę kary grzywny w wysokości od 1000 zł do 30 000 zł.

Świadectwo pracy a odszkodowanie za niedopełnienie obowiązku wydania

W myśl art. 99 Kodeksu pracy pracownikowi przysługuje roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez pracodawcę wskutek niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy. Zgodnie z treścią wyroku SN z 13 października 2004 r. (II PK 36/04) warunkiem skutecznego dochodzenia odszkodowania jest wykazanie związku między pozostawaniem bez pracy (utratą zarobku) i niewydaniem w terminie lub wydaniem wadliwego świadectwa pracy. Obowiązek udowodnienia związku pomiędzy niewydaniem w terminie lub wydaniem niewłaściwego świadectwa pracy a powstałą szkodą ciąży na pracowniku. W celu otrzymania odszkodowania, pracownik musi przed sądem udowodnić, że aktywnie poszukiwał pracy, ale nie został zatrudniony z powodu braku świadectwa pracy lub tego, że jego treść była nieprawidłowa.

Wysokość odszkodowania jest przy tym limitowana do sześciomiesięcznego wynagrodzenia za pracę. Odszkodowanie oblicza się zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia o ustalaniu wynagrodzeń, czyli taką samą metodą jak ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

Dodatkowo orzeczenie o odszkodowaniu w związku z wydaniem niewłaściwego świadectwa pracy stanowi podstawę do zmiany tego świadectwa (art. 99 § 4 Kodeksu pracy).

Dochodzenie praw na drodze cywilnej

Szkoda spowodowana niewydaniem lub wydaniem wadliwego świadectwa pracy nie musi jednak wynikać z braku możności znalezienia przez pracownika pracy. Treść art. 99 Kodeksu pracy nie wyłącza innych roszczeń pracowników. Szkoda pracownika może polegać np. na odmowie przyznania mu świadczeń z ZUS. Świadectwo pracy jest dokumentem dowodowym służącym m.in. do celów ustalenia prawa do świadczeń emerytalnych i rentowych. Jest również dla kolejnego pracodawcy dokumentem potwierdzającym nabycie lub wykorzystanie uprawnień pracowniczych (np. prawo do urlopu wypoczynkowego, wychowawczego). W wymienionych powyżej przypadkach pracownik może dochodzić odszkodowania w procesie cywilnym, a pracodawca ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych. Ogólną podstawę odpowiedzialności w stosunkach pracy stanowi art. 471 Kodeksu cywilnego w związku z art. 300 Kodeksu pracy.