Poradnik Przedsiębiorcy

Rozpoczęcie działalności gospodarczej (cz. 15) - O czym należy pamiętać zatrudniając pracowników - cz. II

Kodeks pracy określa otwarty katalog obowiązków zarówno pracodawcy, jak i pracownika. Są to podstawowe zasady dotyczące warunków zawarcia stosunku pracy. Przeczytaj, o czym należy pamiętać zatrudniając pracowników.

Zatrudnienie pracownika - obowiązki pracodawcy i zatrudnionego

Kodeks pracy określa otwarty katalog obowiązków zarówno pracodawcy, jak i pracownika. Są to podstawowe zasady dotyczące warunków zawarcia stosunku pracy.

Podstawowe obowiązki pracodawcy to:

  • poinformowanie zatrudnionych pracowników o:

    • zakresie ich obowiązków,
    • sposobie wykonywania pracy na wyznaczonych stanowiskach
    • podstawowych uprawnieniach pracowniczych,
  • organizowanie pracy w sposób zapewniający pełne wykorzystanie czasu pracy, jak również osiąganie przez pracowników, przy wykorzystaniu ich uzdolnień i kwalifikacji, wysokiej wydajności i należytej jakości pracy,

    • organizowanie pracy w sposób zapewniający zmniejszenie uciążliwości pracy, zwłaszcza pracy monotonnej i pracy w ustalonym z góry tempie,
    • przeciwdziałanie dyskryminacji w zatrudnieniu
  • zapewnianie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz prowadzenie systematycznych szkolenie pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy,

  • terminowe i prawidłowe wypłacanie wynagrodzeń,

  • ułatwianie pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych,

  • stwarzanie pracownikom podejmującym zatrudnienie po ukończeniu szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe lub szkoły wyższej warunki sprzyjających przystosowaniu się do należytego wykonywania pracy,

  • zaspokajanie w miarę posiadanych środków socjalnych potrzeb pracowników,

  • stosowanie obiektywnych i sprawiedliwych kryteriów oceny pracowników oraz wyników ich pracy,

    • prowadzenie dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracowników,
    • przechowywanie dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracowników w warunkach niegrożących uszkodzeniem lub zniszczeniem,
  • wpływanie na kształtowanie w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego,

  • udostępnianie pracownikom tekstów przepisów dotyczących równego traktowania w zatrudnieniu w formie pisemnej informacji rozpowszechnionej na terenie zakładu pracy lub zapewnianie pracownikom dostępu do tych przepisów w inny sposób przyjęty u danego pracodawcy,

  • informowanie pracowników w sposób przyjęty u danego pracodawcy o możliwości zatrudnienia w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy, a pracowników zatrudnionych na czas określony - o wolnych miejscach pracy,

  • przeciwdziałanie mobbingowi,

  • wydanie pracownikowi niezwłocznie świadectwa pracy. Wydanie świadectwa pracy nie może być uzależnione od uprzedniego rozliczenia się pracownika z pracodawcą.

Podstawowe obowiązki pracownika:

  • wykonywanie pracy sumiennie i starannie oraz stosowanie się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę,

  • przestrzeganie czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy,

  • przestrzeganie regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku,

  • przestrzeganie przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów przeciwpożarowych,

  • dbanie o dobro zakładu pracy, chronienie jego mienia oraz zachowanie w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę,

  • przestrzeganie tajemnicy określonej w odrębnych przepisach,

  • przestrzeganie w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego,

Zatrudniając pracowników pamiętaj o BHP

Zatrudniając pracowników należy również pamiętać o przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy. BHP omawia Dział dziesiąty Kodeksu pracy. Zgodnie z art. 207 § 1 Kp to pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w przedsiębiorstwie. Na zakres odpowiedzialności pracodawcy nie wpływają obowiązki pracowników w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz powierzenie wykonywania zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy specjalistom spoza zakładu pracy.   

Pracodawca ma obowiązek chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Koszty działań podejmowanych w tym zakresie przez pracodawcę nie mogą w żaden sposób obciążać pracowników.

Zatrudniając pracowników, firma ma obowiązek:

  • organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy,
  • zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontolować wykonanie tych poleceń,
  • reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy,
  • zapewnić rozwój spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy,
  • uwzględniać ochronę zdrowia młodocianych, pracownic w ciąży lub karmiących dziecko piersią oraz pracowników niepełnosprawnych w ramach podejmowanych działań profilaktycznych,
  • zapewniać wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy.

Na podstawie powyższych obowiązków pracodawca musi przeszkolić zatrudnionych pracowników z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy przed dopuszczeniem ich do wykonywania pracy.

Dla pracownika podstawowym obowiązkiem jest przestrzeganie przepisów i zasad BHP. W szczególności jest zobowiązany:

  • znać przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, brać udział w szkoleniu i instruktażu z tego zakresu oraz poddawać się wymaganym egzaminom sprawdzającym,
  • wykonywać pracę w sposób zgodny z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosować się do wydawanych w tym zakresie poleceń i wskazówek przełożonych,
  • dbać o należyty stan maszyn, urządzeń, narzędzi i sprzętu oraz porządek i ład w miejscu pracy,
  • stosować środki ochrony zbiorowej, a także używać przydzielonych środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, zgodnie z ich przeznaczeniem,