Poradnik Przedsiębiorcy

Wartość początkowa tylko wyjątkowo może być ustalana w drodze wyceny

Aby dokonać wpisu w ewidencji środków trwałych oraz ustalić wysokość odpisów amortyzacyjnych, należy określić jaka jest wartość początkowa środków trwałych - co jednak zrobić w sytuacji, gdy podatnik ma z tym problem?

Wartość początkowa - ustalanie

Sposób ustalania wartości początkowej środków trwałych przyjmowanych do ewidencji środków trwałych określa ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych w art. 22g.

Artykuł ten mówi, że za wartość początkową środków trwałych, co do zasady uważa się:

  • w razie odpłatnego nabycia - cenę ich nabycia, czyli kwotę należną zbywcy, powiększoną o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej do używania, pomniejszoną o podatek od towarów i usług. W przypadku importu cena nabycia obejmuje cło i podatek akcyzowy od importu składników majątku;

  • w razie wytworzenia we własnym zakresie - koszt wytworzenia, czyli wartość, w cenie nabycia, zużytych do wytworzenia środków trwałych: rzeczowych składników majątku i wykorzystanych usług obcych, kosztów wynagrodzeń za prace wraz z pochodnymi i inne koszty dające się zaliczyć do wartości wytworzonych środków trwałych. Do kosztu wytworzenia nie zalicza się wartości własnej pracy podatnika, jego małżonka i małoletnich dzieci, kosztów ogólnych zarządu, kosztów sprzedaży oraz pozostałych kosztów operacyjnych i kosztów operacji finansowych, w szczególności odsetek od pożyczek (kredytów) i prowizji, z wyłączeniem odsetek i prowizji naliczonych do dnia przekazania środka trwałego do używania;

  • w razie nabycia w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób - wartość rynkową z dnia nabycia, chyba że umowa darowizny albo umowa o nieodpłatnym przekazaniu określa tę wartość w niższej wysokości.

Cenę nabycia oraz koszt wytworzenia koryguje się o różnice kursowe, naliczone do dnia przekazania do używania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej.

Dodatkowo, w przypadku środków trwałych wymagających montażu, wartość początkową powiększa się o wydatki poniesione na ich montaż.

Jak więc postąpić, jeżeli podatnik nie posiada wiedzy lub dokumentów pozwalających na ustalenie wartości początkowej środków trwałych?

Wartość początkowa - wycena biegłego

W sytuacji, gdy podatnik nie jest w stanie określić kosztu wytworzenia środków trwałych, ich wartość początkową można ustalić w wysokości określonej przez biegłego powołanego przez podatnika.

Należy zaznaczyć, że sytuacja taka może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach, np. jeżeli podatnik do ewidencji środków trwałych chce wprowadzić środek trwały zakupiony przed rozpoczęciem działalności gospodarczej i w tamtym okresie nie miał obowiązku gromadzenia faktur zakupowych dotyczących tworzenia środka trwałego.

Wartość początkowa - wycena podatnika

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych dopuszcza możliwość, aby podatnik dokonał wyceny środków trwałych i na jej podstawie określił wartość początkową, od której obliczana będzie wysokość odpisów amortyzacyjnych. 

Art. 22g ust.8 UDPOF

Jeżeli nie można ustalić ceny nabycia środków trwałych lub ich części nabytych przez podatników przed dniem założenia ewidencji (...) wartość początkową tych środków przyjmuje się w wysokości wynikającej z wyceny dokonanej przez podatnika, z uwzględnieniem cen rynkowych środków trwałych tego samego rodzaju z grudnia roku poprzedzającego rok założenia ewidencji lub sporządzenia wykazu oraz stanu i stopnia ich zużycia.

Jeżeli chodzi o wspomniane w artykule ustawy ceny rynkowe z grudnia roku poprzedzającego rok wprowadzenia danego środka trwałego do ewidencji środków trwałych - wartość tą mogą potwierdzać np.: wydruki z archiwalnych aukcji lub ofert internetowych.

Dodatkowo, podatnicy mają możliwość ustalenia wartości początkowej budynków oraz lokali mieszkalnych wynajmowanych, wydzierżawianych lub używanych przez podatnika na cele prowadzonej działalności gospodarczej, przyjmując w każdym roku podatkowym wartość stanowiącą iloczyn metrów kwadratowych wynajmowanej, wydzierżawianej lub używanej przez podatnika powierzchni użytkowej tego budynku lub lokalu i kwoty 988 zł (przy czym za powierzchnię użytkową uważa się powierzchnię przyjętą dla celów podatku od nieruchomości).