Zaliczenie nadpłaty podatku na poczet niezapłaconego mandatu od 2022 roku

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Od 1 stycznia 2022 roku obowiązują nowe regulacje, które pozwalają zaliczyć nadpłatę podatku na poczet niepodatkowych należności typu niezapłacony mandat. W naszym artykule zastanowimy się nad najważniejszymi zasadami zaliczania podatku na poczet zaległości w tym zaliczenie nadpłaty podatku na poczet niezapłaconego mandatu.

Zasady zaliczania nadpłaty na poczet innych zobowiązań

Klasyczny przypadek nadpłaty ma miejsce w sytuacji, gdy podatnik wpłaca większą kwotę, niż wynika to z kwoty podatku należnego.

Art. 72 Ordynacji podatkowej precyzuje, że za nadpłatę uważa się kwotę:

  1. nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku;

  2. podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej;

  3. zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji, o której mowa w art. 30 § 4, określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej;

  4. zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności podatkowej lub decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej.

W kontekście przedstawionego w tytule zagadnienia warto wskazać, że zgodnie z art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek, kosztów upomnienia oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.

Powyższe oznacza, że przed zwrotem nadpłaty podatnikowi organ musi zatem zawsze sprawdzać stan zaległości i bieżących zobowiązań podatnika. W tym zakresie organ podatkowy działa z urzędu.

W konsekwencji zwrot nadpłaty w pieniądzu dopuszczalny jest wyłącznie wówczas, gdy na podatniku nie ciążą zaległości podatkowe, odsetki, o których mowa w tym przepisie, bądź nie ma on bieżących zobowiązań podatkowych. Przepis pozwala mu na rozdysponowanie nadpłatą wyłącznie w zakresie przyszłych zobowiązań. 

Powstałe nadpłaty podatku podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości, bieżących zobowiązań podatkowych oraz kosztów pobocznych, co oznacza, że przepis nie uzależnia zaliczenia ani od uznania organu podatkowego, ani od dyspozycji podatnika.

Niepodatkowe należności budżetowe a zaliczenie nadpłaty podatku na poczet niezapłaconego mandatu

W stanie prawnym obowiązującym do końca 2021 roku nadpłaty można było zaliczać wyłącznie na poczet zobowiązań oraz zaległości podatkowych. 

Wierzyciele należności niepodatkowych mogli jedynie dochodzić zaspokojenia z powstałej nadpłaty na drodze postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 3 pkt 8 Ordynacji podatkowej przez niepodatkowe należności budżetowe rozumie się niebędące podatkami i opłatami należności stanowiące dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikające ze stosunków publicznoprawnych.

W poprzednich latach nie było zatem możliwości zaliczania z urzędu nadpłaty i zwrotu podatku na poczet niepodatkowych należności budżetowych w ramach KAS, co obejmowało również należności z tytułu grzywien nakładanych w drodze mandatu karnego (których pobór przejął z 1 stycznia 2016 roku Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu). 

Powyższy stan uległ jednak zmianie 1 stycznia 2022 roku, ponieważ od tego dnia wprowadzono do Ordynacji podatkowej art. 76 § 1a, który podaje, że organ podatkowy, u którego powstała nadpłata, będący organem Krajowej Administracji Skarbowej, może zaliczyć nadpłatę na poczet niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, do których wymiaru lub poboru jest właściwy inny organ Krajowej Administracji Skarbowej. 

Jak czytamy w uzasadnieniu do projektu ustawy, takie rozwiązanie przyniesie oszczędności rzeczowe, pozwoli na wykorzystanie do innych zadań pracowników obecnie zaangażowanych w wystawianie upomnień i tytułów wykonawczych oraz doprowadzi do odbiurokratyzowania procesu. Proponowane rozwiązanie będzie miało także wpływ na kształtowanie właściwych postaw społecznych, tj. szacunek do państwa i jego instytucji, które wykorzystując dostępne narzędzia prawne, upraszcza pobór zaległości, zwalniając zobowiązanego z uciążliwości postępowania egzekucyjnego.

Chodzi o niepodatkowe należności budżetowe w rozumieniu art. 60 ustawy o finansach publicznych, gdzie wymieniono:

  1. kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;

  2. należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;

  3. wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;

  4. wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;

  5. wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;

  6. należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności;

6a. należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe;

  1. dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;

  2. pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

Jak widać, w powyższym katalogu wymieniono m.in. należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe.

Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że nowo dodany przepis stanowi o możliwości zaliczenia nadpłaty na poczet niezapłaconego mandatu. Przepis wskazuje bowiem, że organ może zaliczyć nadpłatę na poczet niepodatkowych należności budżetowych.

Stan prawny od 1 stycznia 2022 roku umożliwia zaliczenie nadpłaty podatku na poczet niezapłaconego mandatu, który stanowi niepodatkową należność o charakterze publicznoprawnym.

Przechodząc do podsumowania, należy wskazać, że przepisy obowiązujące od początku tego roku wprowadzają istotne ułatwienie w postaci możliwości zaliczenia nadpłaty podatkowej na poczet niepodatkowych zaległości budżetowych, jaką jest m.in. niezapłacony mandat karny. Dzięki temu można będzie uniknąć prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec podatnika, a regulacja mandatu odbywać się będzie poprzez zaliczenie nadpłaty podatku.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów