Poradnik Przedsiębiorcy

Kiedy podstawa wymiaru zasiłku ubezpieczonego powinna być podniesiona?

Co roku na skutek podwyższenia minimalnego wynagrodzenia zmianie ulega również minimalna podstawa wymiaru zasiłku, którą należy stosować także do ustalania uprawnień z tytułu wynagrodzenia chorobowego, zasiłku macierzyńskiego, chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego.

Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego

Minimalna podstawa wymiaru zasiłku z tytułu pracy w pełnym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę po odliczeniu składek finansowanych przez pracownika w wysokości 13,71% (art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa; dalej ustawa zasiłkowa).

Od stycznia 2020 r. minimalna podstawa wymiaru zasiłków dla pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy wyniesie 2243,54 zł (2600 zł - 13,71%).

Pracodawca ma obowiązek podwyższyć pierwotnie ustaloną podstawę wymiaru zasiłku do kwoty 2243,54 zł, jeśli okaże się ona niższa od minimalnej podstawy wymiaru obowiązującej w 2020 r. Należy podkreślić, że prawo do podstawy w wysokości 2243,54 zł mają ubezpieczeni, których niezdolności do pracy rozpoczęła się od 1 stycznia 2020 r. lub po tej dacie.

Podstawa wymiaru zasiłku może być niższa niż minimalna, jeżeli:

  • pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy;
  • wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek chorobowy za grudzień 2019 r. jest wypłacane w styczniu 2020 r.;
  • pracownik ma prawo do dodatkowego wynagrodzenia, które nie jest uwzględniane w podstawie wymiaru zasiłku (ponieważ przysługuje za okres orzeczonej  niezdolności do pracy), wówczas kwota stanowiąca podstawę wymiaru zasiłku może być niższa od minimalnej podstawy wymiaru zasiłku, jeżeli wraz z kwotą tego składnika wynosi co najmniej minimalną podstawę wymiaru zasiłku (wynagrodzenia chorobowego).

Istotne jest również, aby płatnik zweryfikował, za jaki okres wypłaca wynagrodzenie chorobowe czy zasiłek chorobowy w styczniu 2020 r. W sytuacji, gdy w styczniu 2020 r. następuje wypłata wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku za okres niezdolności do pracy w grudniu 2019 r., nie ma obowiązku podwyższenia podstawy wymiaru zasiłku (wynagrodzenia chorobowego) do kwoty najniższej obowiązującej w 2020 r.

Wysokość minimalnej podstawy wymiaru dla niepełnego wymiaru czasu pracy

W przypadku pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy, mają oni prawo nie do pełnej minimalnej podstawy wymiaru zasiłku obowiązującej w 2020 r., a jedynie do jej części. Minimalną podstawę wymiaru zasiłku należy proporcjonalnie obniżyć do wymiaru czasu pracy obowiązującego pracownika.

Minimalna podstawa wymiaru zasiłków (wynagrodzenia chorobowego)

pełny etat

3/4 etatu

1/2 etatu

1/4 etatu

2243,54 zł

 1682,65 zł

1121,77 zł

560,88 zł

Należy podkreślić, że minimalna podstawa wymiaru zasiłku nie jest kwotą do wypłaty dla pracownika, ponieważ różne świadczenia z ubezpieczeń społecznych są wypłacane w różnych procentach minimalnej podstawy.

Wysokość świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Rodzaj świadczenia

Wysokość podstawy

wynagrodzenie  chorobowe

80% lub 100% podstawy wymiaru

zasiłek chorobowy

70%, 80% lub 100% podstawy wymiaru

świadczenie rehabilitacyjne

90%, 75% lub 100% podstawy wymiaru

zasiłek macierzyński

100% i 60% lub 80% podstawy wymiaru

zasiłek opiekuńczy

80% podstawy wymiaru

Przykład 1.

Pracownik zatrudniony od 1 grudnia 2019 r. w umowie o pracę ma określone wynagrodzenie za pracę w wysokości płacy minimalnej, tj. 2250,00 zł brutto. Stał się on niezdolny do pracy od 1 stycznia 2020 r. do 10 stycznia 2020 r. Podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego dla pracownika należy ustalić z wynagrodzenia za grudzień 2019 r., tj.:

2250,00 zł - 13,71% = 1941,53 zł

W związku z tym, że podstawa ustalona jest niższa niż obowiązująca od stycznia 2019 r., należy ją podnieść do kwoty minimalnej podstawy, tj. 2243,54 zł.

Wynagrodzenie chorobowe za okres od 1 stycznia 2020 r. do 10 stycznia 2020 r. wyniesie:

  • 2243,54 zł : 30 = 74,78 zł (stawka dzienna wynagrodzenia chorobowego w wysokości 100%)

  • 74,78 zł x 80% = 59,82 zł (stawka dzienna wynagrodzenia chorobowego w wysokości 100%)

  • 59,82 zł x 10 (dni niezdolności do pracy) = 598,20 zł (wynagrodzenie chorobowe za okres od 1 stycznia 2020 r. do 10 stycznia 2020 r.)

Należy podkreślić, że wysokość wynagrodzenia chorobowego oraz zasiłku ulega podwyższeniu do najniższej podstawy wymiaru zasiłku również, gdy pracownik jest niezdolny do pracy w sposób ciągły oraz nie upłynęły 3 miesiące od poprzednio ustalonej podstawy wymiaru zasiłku. Nie ustala się jej na nowo, jeżeli między okresami pobierania zasiłków zarówno tego samego, jak i innego rodzaju nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż 3 miesiące kalendarzowe (art. 43 ustawy zasiłkowej).

Przykład 2.

Pracownik zatrudniony na 1/2 etatu od 1 stycznia 2019 r. w umowie o pracę ma określone wynagrodzenie za pracę w wysokości 1125,00 zł brutto. Stał się on niezdolny do pracy od 1 grudnia 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. Podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego dla pracownika pracodawca ustalił za okres od stycznia 2019 r. do listopada 2019 r. Podstawa ta wyniosła:

(1125,00 zł - 13,71%) x 11 : 11 = 970,76 zł

Pracownik za grudzień 2019 r. otrzymał wynagrodzenie chorobowe w wysokości:

  • 970,76 zł : 30 = 32,36 zł (stawka dzienna wynagrodzenia chorobowego w wysokości 100%)

  • 32,36 zł x 80% = 25,89 zł (stawka dzienna wynagrodzenia chorobowego w wysokości 80%)

  • 25,89 zł x 31 (dni niezdolności do pracy w grudniu 2019 r.) = 802,59 zł (wynagrodzenie chorobowe za grudzień 2019r.)

W związku z tym, że podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego jest niższa niż obowiązująca od stycznia 2020 r., należy ją podnieść do kwoty minimalnej podstawy, tj. 1121,77 zł (2243,54 zł x 1/2).

Wynagrodzenie chorobowe za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2020 r. wyniesie:

  • 1121,77 zł : 30 = 37,39 zł (stawka dzienna wynagrodzenia chorobowego w wysokości 100%)

  • 37,39 zł x 80% = 29,91 zł (stawka dzienna wynagrodzenia chorobowego w wysokości 80%)

  • 29,91 zł x 31 (dni niezdolności do pracy w styczniu) = 927,21 zł (wynagrodzenie chorobowe za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2020 r.).

Jak ustalić wysokość minimalnej podstawy, jeśli pracownik ma prawo do dodatkowych składników?

Zgodnie z aktualnym komentarzem ZUS (pkt 318 komentarza do ustawy zasiłkowej), podstawa wymiaru zasiłku chorobowego z tytułu pracy w pełnym wymiarze czasu pracy wraz ze składnikami, do których pracownik zachowuje prawo w okresie pobierania zasiłku, nie może być niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia pracowników (po pomniejszeniu o 13,71%). Natomiast w przypadku pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy, kwoty te ulegają odpowiednio zmniejszeniu, proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.

Zatem, jeśli pracownik ma prawo do dodatkowego wynagrodzenia, które nie jest uwzględnianie w podstawie wymiaru zasiłku (ponieważ przysługuje za okres orzeczonej niezdolności do pracy), wówczas:

  • kwota stanowiąca podstawę wymiaru zasiłku może być niższa od minimalnej podstawy wymiaru zasiłku, jeżeli wraz z kwotą tego składnika wynosi co najmniej minimalną podstawę wymiaru zasiłku (wynagrodzenia chorobowego).

Przykład 3.

Pracownik zatrudniony od 1 stycznia 2020 r. w pełnym wymiarze czasu pracy otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze określone stałą stawką miesięczną w wysokości 2000,00 zł oraz premię uzależnioną od wyniku finansowanego zrealizowanego przez cały dział handlowy, w wysokości od 1000,00 zł do 5000,00 zł. Załóżmy, że pracownik ten zachorował w lutym 2020 r., nabywając prawo do wynagrodzenia chorobowego w wysokości 80% podstawy wymiaru. Zgodnie z postanowieniami regulaminu wynagradzania, premia jest wypłacana za czas niezdolności do pracy w pełnej wysokości, zatem z uwagi na powyższy fakt oraz to, że jest składnikiem zależnym od pracy całego zespołu, nie wchodzi do podstawy wymiaru zasiłku (wynagrodzenia chorobowego).

Za styczeń 2020 r. pracownik otrzymał:

Miesiąc/rok

Wynagrodzenie zasadnicze

Premie

Składki od wypłaconego wynagrodzenia (13,71%)

Wynagrodzenie pomniejszone o składki ZUS

01/2020

2000,00 zł

1500,00 zł

479,85 zł

3020,15 zł

W podstawie wymiaru wynagrodzenia chorobowego za luty 2020 r. nie uwzględnia się premii, ponieważ pracownik zachowuje do niej prawo za okres choroby.

Pracodawca, ustalając podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego, musi uwzględnić tylko wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 2000,00 zł brutto.

Podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego wyniesie:

  • 2000,00 zł - 13,71% = 1725,80 zł

Ustalona podstawa wymiaru jest niższa niż minimalna podstawa obowiązująca w 2020 r., tj. 2243,54 zł, jednak wynagrodzenie chorobowe za luty należy ustalić w oparciu o ustaloną podstawę, ponieważ podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego wraz z premią [(2000,00 zł + 1500,00 zł) - 13,71% = 3020,15 zł] jest wyższa od minimalnej podstawy. Zatem nie należy podwyższać premii do kwoty minimalnej podstawy obowiązującej w 2020 r.

Wyliczenie wysokości podstawy zasiłku nie należy do najprostszych. W tej sytuacji należy zwrócić uwagę na wiele rożnych czynników oraz wyjątków wskazanych w obowiązujących przepisach.