Poradnik Przedsiębiorcy

Mała księgowość - kto może z niej skorzystać?

Księgowość uproszczona, którą prowadzą nieduże przedsiębiorstwa, nazywana jest również małą księgowością. Ze względu na uproszczony charakter opiera się na prowadzeniu księgi przychodów i rozchodów, ewidencji sprzedaży i rejestrów VAT, a także na podstawowych rozliczeniach z ZUS. Osoby prowadzące małe firmy, które nie zatrudniają pracowników bądź zatrudniają ich jedynie garstkę, często decydują się na samodzielną obsługę swojej małej księgowości. Przeczytaj artykuł i sprawdź, czym jest mała księgowość!

Dla kogo mała księgowość?

Z małej księgowości mogą skorzystać osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, spółki cywilne osób fizycznych, a także spółki partnerskie oraz spółdzielnie socjalne. Co ważne podmioty te mogą korzystać z uproszczonej księgowości pod warunkiem, że przychody ze sprzedaży towarów i usług nie przekroczyły w poprzednim roku podatkowym 2 000 000 euro.

Mała księgowość - limity w 2017 roku

Przy wyliczaniu limitu, po przekroczeniu którego przedsiębiorca powinien przejść na księgi rachunkowe, bierze się pod uwagę średni kurs euro ustalony przez NBP na 1 października poprzedzającego dany rok (w odniesieniu do 2017 roku należy wziąć pod uwagę kurs z pierwszego dnia roboczego, tj. 3 października 2016 roku, który wyniósł 4,2976 zł tabela nr 191/A/NBP/2016). Tym samym limit na 2017 rok wyniesie 8 595 200 zł.

A może pełna księgowość?

Zgodnie z przepisami art. 2 ustawy o rachunkowości podmiotami zobowiązanymi do prowadzenia ksiąg rachunkowych (z wyjątkiem tych, o których była mowa powyżej) są:

  1. spółki handlowe (osobowe i kapitałowe, w tym również w  organizacji), a także inne osoby prawne, z wyjątkiem Skarbu Państwa i Narodowego Banku Polskiego;

  2. jednostki organizacyjne działające na podstawie Prawa bankowego, przepisów o obrocie papierami wartościowymi, przepisów o funduszach inwestycyjnych, przepisów o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, przepisów o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych lub przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, bez względu na wielkość przychodów;

  3. gminy, powiaty, województwa i ich związki, a także:

    • państwowe, gminne, powiatowe i wojewódzkie jednostki budżetowe,
    • gminne, powiatowe i wojewódzkie zakłady budżetowe;
  4. jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, z wyjątkiem spółek, o których mowa w pkt 1 i 2;

  5. oddziały i przedstawicielstwa przedsiębiorców zagranicznych, w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej;

  6. inne jednostki, jeżeli otrzymują one na realizację zadań zleconych dotacje lub subwencje z budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub funduszów celowych - od początku roku obrotowego, w którym dotacje lub subwencje zostały im przyznane.

Księga przychodów i rozchodów w małej księgowości

Przedsiębiorcy, którzy zdecydowali się na prowadzenie księgi przychodów i rozchodów, rozliczają podatek uzależniony od wysokości poniesionych dochodów. Mogą oni opłacać go w formie liniowej (w wysokości 19%) lub na zasadach ogólnych (18% lub 32% w zależności od osiągniętego w danym roku podatkowym dochodu).

Należy pamiętać, że KPiR powinna zostać założona na dzień prowadzenia działalności gospodarczej (lub na 1 stycznia danego roku podatkowego). Może być prowadzona zarówno w formie elektronicznej, jak i papierowej. W przypadku elektronicznej formy prowadzenia KPiR należy sporządzać wydruk komputerowy za poprzedni miesiąc w terminie do 20. dnia miesiąca.  

Koszty mogą być ujmowane na podstawie jednej z dwóch przyjętych metod: memoriałowej lub uproszczonej. Według memoriałowej metody rozliczania kosztów należy podzielić je na te bezpośrednio związane z przychodem osiągniętym w danym roku podatkowym oraz na koszty pośrednie. Te drugie obejmujące dwa lata podatkowe należy podzielić proporcjonalnie na lata których dotyczą. W przypadku metody uproszczonej koszt wykazuje się w dacie jego poniesienia.

Mała księgowość a ryczałt ewidencjonowany

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych stanowi formę opłacania podatku, na podstawie której podatek wylicza się jedynie od osiągniętych w danym okresie rozliczeniowym przychodów. Koszty w tej sytuacji nie są rozliczane. Z ryczałtu jednak nie mogą korzystać przedsiębiorcy, którzy prowadzą działalność w zakresie m.in:

  • prowadzenia aptek, lombardów czy kantorów,

  • udzielania pożyczek,

  • wolnych zawodów (z wyjątkiem zawodu lekarza wszystkich specjalności, tech­nika dentystycznego, felczera, położnej, pielęgniarki, tłuma­cza oraz nauczyciela w zakre­sie świadczenia usług edu­kacyjnych, polegających na udzielaniu lekcji na godziny),

  • wytwarzania wyrobów opodatko­wanych podatkiem akcyzowym (z wyjątkiem energii elek­trycznej z odnawialnych źró­deł energii).

Wysokość stawki ryczałtu uzależniona jest od rodzaju prowadzonej działalności. Istnieje pięć stawek ryczałtu: 20%, 17%, 8,5%, 5,5% i 3%.

Inne ewidencje księgowe w małej księgowości 

Mała księgowość wymaga prowadzenia szeregu dodatkowych ewidencji. Jest to jednak uzależnione od wybranej formy opodatkowania i rodzaju działalności.

Ewidencja środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych

Przedsiębiorcy, którzy prowadzą KPiR w niektórych przypadkach dodatkowo są zobowiązani do prowadzenia wykazu środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych. Zgodnie z przepisami ustawy o PIT środkiem trwałym jest składnik majątku kompletny i zdatny do użytku, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, którego wartość początkowa przekracza 3500 zł. Składniki o wartości nieprzekraczającej kwoty 3500 zł mogą zostać ujęte bezpośrednio w kosztach podatkowych (w kolumnie 13 - Pozostałe wydatki).