Najem prywatny a składka zdrowotna - czy trzeba opłacać?

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Obowiązek opłacania składki zdrowotnej dotyczy tych podmiotów, które zostały wprost wskazane w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W naszym dzisiejszym artykule zastanowimy się, czy podstawą do obliczania oraz opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne jest prowadzony przez osobę fizyczną najem prywatny. Najem prywatny a składka zdrowotna - omawiamy najważniejsze aspekty.

Najem prywatny a składka zdrowotna

W art. 66 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zawarty jest katalog podmiotów zobligowanych do opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne.

W przepisie tym nie wymieniono osób uzyskujących przychody z najmu prywatnego, lecz wymieniono osoby uzyskujące przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej.

Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że przychody z najmu mogą być kwalifikowane do 2 źródeł przychodów:

  • pozarolnicza działalność gospodarcza (art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT),
  • tzw. najem prywatny (art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT).

Wyłącznie w pierwszym przypadku pojawia się konieczność opłacania składek zdrowotnych.

Zatem w celu właściwego zakwalifikowania uzyskiwanego przychodu trzeba sięgnąć do treści art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT, który podaje, że źródłem przychodów jest najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą.

Istotnym elementem odróżniającym najem prywatny od działalności gospodarczej jest element „związania” nieruchomości z działalnością gospodarczą.

W celu wyjaśnienia oraz zrozumienia tego pojęcia należy sięgnąć do dostępnego orzecznictwa, które rzuca światło na sposób rozumowania użytego sformułowania.

W wyroku WSA w Łodzi z 2 grudnia 2021 roku (I SA/Łd 552/21) czytamy, że to podatnik decyduje o tym, czy „powiązać” określone składniki swojego mienia z wykonywaniem działalności gospodarczej, czy też zachować je w zarządzie majątkiem niezwiązanym z działalnością gospodarczą i oddać np. w najem. 

W niektórych przypadkach o tego rodzaju związaniu świadczyć będą obiektywne okoliczności jak np. to, że amortyzowanie danego składnika majątku jako środka trwałego w ramach działalności gospodarczej wskazuje, że przychody z najmu trzeba zaliczyć do źródła przychodów z działalności gospodarczej niezależnie od stanowiska samego podatnika.

Natomiast w wyroku NSA z 28 października 2021 roku (II FSK 2214/20) sąd podał, że decydujące znaczenie co do kwalifikacji określonych przychodów wynikających ze stosunku najmu należy przypisać samemu podatnikowi, który może „powiązać” posiadane i będące przedmiotem najmu składniki majątku z wykonywaniem działalności gospodarczej lub też „pozostawić” je w zarządzie majątkiem niezwiązanym z działalnością gospodarczą. 

Mając powyższe na uwadze, możemy wskazać, że jeżeli przychody uzyskiwane z wynajmu nieruchomości nie są związane z działalnością gospodarczą, to mamy do czynienia z przychodem określonym w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT. 

To z kolei oznacza, że w takim przypadku podatnik nie ma obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Uzyskiwanie przychodu z najmu prywatnego nie rodzi obowiązku opłaty składek na ubezpieczenie społeczne, ponieważ najem prywatny nie jest tytułem ubezpieczenia wymienionym w art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przykład 1.

Osoba fizyczna posiada nieruchomość stanowiącą jej majątek prywatny. Nieruchomość ta jest wynajmowana na cele mieszkaniowe długoterminowe. Nieruchomość nie jest w żaden sposób związana z działalnością gospodarczą, a najem nie jest prowadzony w warunkach wskazujących na działalność gospodarczą. W takim przypadku osoba fizyczna nie ma obowiązku opłacania ani składek na ubezpieczenie zdrowotne, ani ubezpieczenie społeczne.

Wskażmy, że jeżeli prowadzony najem spełnia kryteria pozarolniczej działalności gospodarczej, to osoba fizyczna ma obowiązek opłacania składek ZUS.

Powstały w ramach majątku prywatnego przychód z wynajmu nieruchomości niezwiązanych z działalnością gospodarczą nie wiąże się z obowiązkiem zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Czy dobrowolna składka zdrowotna podlega odliczeniu od podatku od najmu prywatnego

Przypomnijmy, że w stanie prawnym obowiązującym do końca 2021 roku podatnicy mogli od podatku odliczyć składkę na ubezpieczenie zdrowotne, która została przez nich opłacona.

Powyższa reguła dotyczy również dobrowolnie opłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne.

W przypadku podatnika opodatkowującego przychód z najmu prywatnego ryczałtem ewidencjonowanym zastosowanie miał art. 13 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku, gdzie wskazane było, że ryczałt od przychodów ewidencjonowanych w pierwszej kolejności ulega obniżeniu o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne opłaconej przez podatnika, o której mowa w art. 27b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym, jeżeli nie została odliczona od podatku dochodowego.

Zgodnie z art. 27b ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o PIT (w brzmieniu obowiązującym do końca 2021 roku) podatek dochodowy w pierwszej kolejności ulega obniżeniu o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, o której mowa w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych opłaconej w roku podatkowym bezpośrednio przez podatnika zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne, o którą zmniejsza się podatek, nie mogła przekroczyć 7,75% podstawy wymiaru tej składki (art. 27b ust. 2 ww. ustawy).

W myśl art. 68 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych osoba, która nie podlega pod obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne, może ubezpieczyć się dobrowolnie na podstawie pisemnego wniosku złożonego w Funduszu, jeżeli ma miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Ustawodawca w cytowanym przepisie art. 27b ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT nie uzależnia możliwości odliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne od tego, czy są to składki opłacone obowiązkowo, czy też dobrowolnie.

W interpretacji Dyrektora IS w Katowicach z 29 kwietnia 2013 roku (nr IBPBII/1/415-153/13/MK) organ podatkowy wskazał, że podatnik jest osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej, która uzyskuje przychody z wynajmu prywatnych lokali. Opłaca składki na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne co miesiąc w ten sam sposób, w jaki płaci się obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne. W konsekwencji ma prawo do odliczenia od podatku od przychodów z najmu opłaconych dobrowolnie w roku podatkowym składek na ubezpieczenie zdrowotne, jednak kwota składki podlegająca odliczeniu nie może przekroczyć ograniczenia wskazanego przez ustawodawcę, tj. kwoty 7,75% podstawy jej wymiaru. Natomiast sam najem nie jest tytułem ubezpieczeniowym, a tym samym nie odprowadza się od niego ani składek na ubezpieczenia społeczne, ani składki zdrowotnej. 

Podkreślenia wymaga, że odliczenia zapłaconej składki zdrowotnej można dokonać jedynie w rozliczeniu podatku za 2021 roku. Począwszy bowiem od 1 stycznia 2022 roku, wykluczono możliwość odliczenia składki zdrowotnej od kwoty podatku, co dotyczy również podatku od najmu prywatnego.

[/alert-info]Dobrowolnie opłacone składki zdrowotne mogą być odliczone od podatku od najmu prywatnego wyłącznie w zakresie rozliczeń podatkowych dokonywanych od przychodów/dochodów uzyskiwanych do końca 2021 roku.[/alert-info]

Przechodząc do podsumowania, należy podkreślić, że najem prywatny nie jest tytułem ubezpieczenia zdrowotnego. Nie powstaje w takim przypadku również obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne. Istotna jest jednak prawidłowa kwalifikacja przychodu z najmu do źródła przychodu określonego w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów