Poradnik Przedsiębiorcy

Faktura VAT RR - utrata prawa do odliczenia VAT a koszty podatkowe

Jakie konsekwencje niesie za sobą zakup produktów rolnych od rolników ryczałtowych? Jak należy je dokumentować? Kiedy nie można odliczyć podatku VAT od tego typu transakcji? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.

Faktura VAT RR - podstawowe informacje

Rolnik ryczałtowy nie ma obowiązku dokumentowania wykonywanych przez siebie czynności i prowadzenia ewidencji księgowych. Co ważne, nie musi rejestrować się jako czynny podatnik VAT oraz składać comiesięcznych deklaracji VAT. W transakcjach między rolnikiem ryczałtowym a przedsiębiorcami, w przeciwieństwie do zasad ogólnych, faktury nie wystawia sprzedawca lecz nabywca produktów rolnych. Ponadto dokument ten powinien być oznaczony jako Faktura VAT RR. Nabywca sporządza fakturę w dwóch egzemplarzach i oryginał przekazuje rolnikowi.

Uwaga!

Na fakturze VAT RR, poza danymi wskazanymi w art. 116 ust. 2, należy dodatkowo umieścić oświadczenie dostawcy produktów rolnych o następującej treści: "Oświadczam, że jestem rolnikiem ryczałtowym zwolnionym od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług."

Faktura VAT RR - utrata prawa do odliczenia VAT

W oparciu na uproszczonym systemie rozliczeń dla rolników ryczałtowych dostawa produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej oraz świadczone przez nich usługi rolnicze są zwolnione z podatku VAT. W celu rekompensaty ciężaru VAT ponoszonego przy nabyciu środków produkcji rolnikom umożliwiono otrzymanie zryczałtowanego zwrotu podatku. Daninę na rzecz rolnika wpłaca nabywca płodów rolnych, który zwiększa u niego wartość podatku od towarów i usług naliczonego w rozliczeniu za okres, w którym dokonano zapłaty. Przy czym zachowane muszą być następujące warunki określone w art. 116 ust. 6 ustawy o VAT:

  • nabycie produktów rolnych wiąże się z dostawą opodatkowaną;
  • zapłata należności za produkty rolne wraz z kwotą zryczałtowanego zwrotu podatku, wpływa na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego w ciągu 14 dni, licząc od dnia zakupu (chyba, że w umowie między rolnikiem a przedsiębiorcą ustalono dłuższy termin płatności);
  • dokument stwierdzający dokonanie płatności z tytułu nabycia produktów rolnych zawiera informacje o numerze i dacie wystawienia faktury potwierdzającej nabycie tych produktów (ewentualnie dopuszczalna jest sytuacja odwrotna, w której na wspomnianej fakturze umieszcza się dane identyfikacyjne dokumentu stwierdzającego dokonanie zapłaty).

Zapłata należności za produkty rolne wraz z kwotą zryczałtowanego zwrotu podatku dotyczy różnicy między kwotą należności za dostarczone produkty rolne a kwotą należności za towary i usługi dostarczone rolnikowi ryczałtowemu przez nabywcę tych produktów rolnych.

Uwaga!

Jako należności za towary i usługi dostarczane rolnikowi ryczałtowemu uznaje się również potrącenia z tytułu spłat rat pożyczek i zaliczek udzielanych rolnikowi ryczałtowemu dostarczającemu produkty rolne, dokonane przez podatnika nabywającego te produkty, jeśli:

1) zaliczka wpłynęła na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego, a na fakturze potwierdzającej zakup produktów rolnych podano dane identyfikacyjne dokumentu potwierdzającego dokonanie tej wpłaty,

2) raty i pożyczki wynikają z umów zawartych w formie pisemnej.

Przez należności za towary i usługi dostarczane rolnikowi ryczałtowemu rozumie się również potrącenia, jeżeli wynikają z innych ustaw, rozporządzeń Rady UE lub tytułów wykonawczych (egzekucyjnych).

Za niedotrzymanie któregokolwiek z powyższych wskazań przedsiębiorcy grozi utrata prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Według opinii organów podatkowych w takiej sytuacji nieodliczony VAT nie może stanowić kosztu podatkowego.

Przykładem jest interpretacja indywidualna (nr IPTPB1/415-685/13-4/DS) wydana przez Dyrektora Izby skarbowej w Łodzi w dniu 31 stycznia 2014, który stwierdził, że “Przepis art. 116 ustawy o podatku do towarów i usług uzależnia możliwość odliczenia zwrotu podatku dokonanego przez nabywcę towarów kupowanych od rolnika ryczałtowanego od spełnienia określonych w ustawie warunków, w tym od przekazania należności za produkty rolne na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego. W przypadku utraty prawa do odliczenia na skutek ich niedopełnienia - bez względu na okoliczności, z powodu których nie doszło do spełnienia warunków określonych tym przepisem - brak jest podstaw do przyjęcia, że w takiej sytuacji podatek naliczony stanowi koszt uzyskania przychodu.

Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że w sytuacji, w której Wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do zwiększenia kwoty podatku naliczonego o zryczałtowany zwrot podatku od nabywanych produktów rolnych od rolnika ryczałtowego, w związku z niedopełnieniem obowiązków wynikających z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług poprzez niespełnienie warunku sposobu zapłaty należności z faktury VAT RR w formie przelewu i uiszczenie jej w formie gotówki, to nieodliczony podatek od towarów i usług, stosownie do art. 23 ust. 1 pkt 43 tiret drugi ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie stanowi kosztu uzyskania przychodów.”

Nieodliczony podatek od towarów i usług nie stanowi zatem kosztu uzyskania przychodu w przypadku:

  • opłacenia faktury gotówką zamiast przelewem,
  • nieterminowej zapłaty należności z faktury VAT,
  • przekazania środków pieniężnych nie na rachunek bankowy rolnika, ale jego wierzyciela - banku.