Poradnik Przedsiębiorcy

Niezapłacone faktury a podatek VAT i podatek dochodowy

Polacy są jednym z najbardziej niezdyscyplinowanych narodów w Europie pod względem terminowości regulowania swoich zobowiązań. Nieterminowe regulowanie płatności jest dla przedsiębiorców podwójnym obciążeniem ponieważ nawet niezapłacone faktury powodują powstanie obowiązku podatkowego. Nie dość, że nie otrzymują zapłaty za wydany towar czy wykonaną usługę, to jeszcze muszą od nich odprowadzić podatek dochodowy i VAT. Zarówno bowiem podatek VAT, jak i podatek dochodowy z zasady rozliczane są metodą memoriałową. Oznacza to, że obowiązek rozliczenia się z urzędem skarbowym powstaje mimo tego, że nie otrzymano zapłaty. Wlicza się to w ciężar ryzyka występującego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Odzyskanie VAT należnego od sprzedaży - ulga  na złe długi

Ustawodawca jednak nie pozostawia podatnika w sytuacji bez wyjścia. Gdy mimo starań w ściągnięciu należności nie uda się wyegzekwować zapłaty od kontrahenta, po 150 dniach podatnik może rozpocząć procedurę odzyskiwania podatku VAT.

Aby móc skorzystać z tzw. ulgi na złe długi, przede wszystkim od terminu płatności wynikającego z faktury musi upłynąć 150 dni, a dostawa towaru (świadczenie usług) musi być zrealizowana na rzecz czynnego podatnika VAT niebędącego w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji.

Dodatkowo na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji podatkowej, w której dokonywana jest korekta:

  • wierzyciel i dłużnik muszą być podatnikami zarejestrowanymi jako czynni podatnicy VAT,

  • dłużnik nie może być w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji,

  • od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły 2 lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona.

Ważne!

Korekty podstawy opodatkowania oraz podatku należnego z tytułu ulgi na złe długi należy dokonać w deklaracji VAT za okres, w którym upłynął 150. dzień od dnia terminu płatności faktury lub umowy.

Do lipca  2015 r. w sytuacji, gdy sprawa nieuregulowanych płatności dotyczyła podmiotów powiązanych rodzinnie lub z tytułu przysposobienia, kapitałowo, majątkowo lub w ramach stosunku pracy (art. 32 ust. 2-4 ustawy), wierzyciel nie miał możliwość skorzystania z ulgi na złe długi.

Sytuacja uległa jednak zmianie. Od początku lipca br., w związku z uchyleniem art. 89a ust. 7. ustawy o VAT, z ulgi na złe długi wierzyciel może skorzystać, nawet wtedy gdy pomiędzy nim a dłużnikiem istnieje związek, o którym mowa w art. 32 ust. 2-4 ustawy o VAT.

Ważne!

W momencie uregulowania należności przez nabywcę towaru lub usługi, podatnik zobowiązany będzie ponownie wykazać VAT należny od danej transakcji. Dokonać tego należy  w deklaracji za okres rozliczeniowy, w którym sprzedawca otrzymał zaległą kwotę.

Niezapłacone faktury - odzyskanie podatku dochodowego

Mimo długich miesięcy oczekiwania na możliwość odzyskania podatku VAT, cała procedura jego odzyskiwania jest łatwiejsza i szybsza niż w przypadku odzyskania podatku dochodowego.

Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych zaliczenie nieściągalnej wierzytelności do kosztów uzyskania przychodu jest możliwe, gdy:

  • wierzytelności zostały uprzednio zaliczone do przychodów należnych,

  • nieściągalność wierzytelności została uprawdopodobniona.

Aby udowodnić nieściągalność wierzytelności, należy posiadać jeden z poniższych dokumentów:

a)  postanowienie o nieściągalności, uznane przez wierzyciela jako odpowiadające stanowi faktycznemu, wydane przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego;

b) postanowienie sądu o:

  • oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarczy na zaspokojenie kosztów postępowania,

  • umorzeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, gdy zachodzi  okoliczność wymieniona pod lit. a),

  • ukończeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku;

c) protokół sporządzony przez podatnika, stwierdzający, że przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby równe albo wyższe od jej kwoty (tylko w przypadku należności o niewielkiej wartości).

Ważne!

Wierzytelności nieściągalne mogą stanowić koszty uzyskania przychodów tylko do momentu ich przedawnienia.