Poradnik Przedsiębiorcy

Rozliczenie roczne – jakie konsekwencje grożą za błędy?

Podatnicy mają z reguły dużo czasu na podsumowanie dochodów za dany rok, a następnie rozliczenie się z urzędem – w większości przypadków deklarację roczną trzeba złożyć do końca kwietnia. W praktyce i tak większość przedsiębiorców zostawia takie sprawy na ostatnią chwilę, a nierzadko nawet zapomina o złożeniu formularza PIT. Dlaczego rozliczenie roczne jest ważne oraz co zrobić w przypadku przekroczenia terminu?

Rozliczenie roczne – najczęściej popełniane błędy

Rozliczenie roczne należy wypełnić starannie oraz w odpowiednim terminie. Kodeks karny skarbowy jest w tym wypadku stanowczy, każde uchybienie w trakcie rozliczania całorocznych dochodów może być bowiem podstawą do ukarania podatnika.

Zgodnie z art. 54 Kodeksu kary mogą być nałożone na przedsiębiorcę w momencie, gdy zostanie stwierdzone, że uchyla się od opodatkowania, nie ujawniając właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania, lub gdy nie składa deklaracji, co wiąże się z uszczupleniem kwoty należnej dla państwa. Organy skarbowe mogą wymierzyć podatnikowi karę w przypadku niezłożenia (opóźnienia w złożeniu) deklaracji rocznej lub nieuregulowania w terminie niedopłaty podatku.

Negatywne konsekwencje może odczuć podatnik również wtedy, gdy w deklaracji rocznej znajdą się rażące błędy wynikające z niepoprawnego wypełnienia. Zgodnie z art. 56 Kodeksu karnego skarbowego w sytuacji gdy podatnik składa organowi podatkowemu lub innemu uprawnionemu płatnikowi lub organowi oświadczenie lub deklarację niezgodną z prawdą, nie informuje o zmianie danych lub zataja pewne dane, to narażony jest na konsekwencje prawne. Oznacza to, że samo złożenie deklaracji nie chroni przed konsekwencjami – musi ona być dodatkowo pozbawiona wszelkich błędów i niejasności. Warto zatem zwrócić uwagę na możliwe konsekwencje wiążące się z błędnym jej wypełnieniem.

Uwaga!

Podatnicy, którzy przez nieuwagę lub niewiedzę popełnili błąd w wypełnieniu deklaracji rocznej, nie muszą obawiać się od razu “dotkliwych” konsekwencji wynikających z Kodeksu karnego skarbowego, szczególnie gdy szkodliwość czynu nie jest duża. Tego rodzaju negatywne konsekwencje prawne czekają podatników, którzy umyślnie złożyli deklarację niezgodną z prawdą, gdzie wartość czynu zabronionego przekracza określone (duże) kwoty. 

Drobne pomyłki w praktyce można skorygować poprzez korektę deklaracji rocznej i dopłacić ewentualne odsetki podatkowe (jeżeli nie przekraczają 8,70 zł, to nie trzeba ich wpłacać).

Nieprawidłowe rozliczenie roczne a przestępstwo lub wykroczenie 

Kwestię kar reguluje w tym zakresie Kodeks karny skarbowy. Należy podkreślić, że konsekwencje nie są przewidziane z tytułu tego, co zrobił - lub czego nie dopełnił – podatnik, tylko ze względu na tzw. szkodliwość społeczną czynu. W związku z tym wysokość oraz rodzaj kary uzależnione będą od kwoty, w jakiej mieści się zaniedbanie podatnika. Jak wskazano w art. 53 Kodeksu, czynem zabronionym może być przestępstwo skarbowe oraz wykroczenie skarbowe.

Art. 53

§ 2. Przestępstwo skarbowe jest to czyn zabroniony przez kodeks pod groźbą kary grzywny w stawkach dziennych, kary ograniczenia wolności lub kary pozbawienia wolności.

§ 3. Wykroczenie skarbowe jest to czyn zabroniony przez kodeks pod groźbą kary grzywny określonej kwotowo, jeżeli kwota uszczuplonej lub narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej albo wartość przedmiotu czynu nie przekracza pięciokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia w czasie jego popełnienia. Wykroczeniem skarbowym jest także inny czyn zabroniony, jeżeli kodeks tak stanowi.

Zatem za wykroczenie skarbowe uznawany jest czyn powodujący szkody do 5-krotności minimalnego wynagrodzenia w danym roku.

Przykład 1.

W 2017 roku minimalne wynagrodzenie wynosiło 2000 zł. Za wykroczenie skarbowe może zostać zatem uznany czyn, który spowoduje szkodę nieprzekraczającą 10 000 zł (2000 zł x 5).

Zgodnie z Kodeksem podatnik może otrzymać karę grzywny w wysokości od 1/10 do 20-krotności wynagrodzenia – od 200 zł do 40 000 zł w 2017 roku.

W przypadku gdy podatnik popełni czyn zabroniony powodujący szkody przekraczające kwotę 5-krotności minimalnego wynagrodzenia, ale nie więcej niż 20-krotność minimalnego wynagrodzenia, wówczas będzie posądzony o przestępstwo uprzywilejowane. W przypadku przestępstwa wysokość grzywny ustalana jest w postaci stawek dziennych. Stawki ustalane są przez sąd, trzymając się ustawowych widełek. Podstawą stawki, podobnie jak przy wykroczeniu, jest kwota minimalna wynagrodzenia, natomiast stawka dzienna wynosi od 1/30 do 400-krotności najmniejszej krajowej wypłaty brutto. Z kolei liczba stawek dziennych mieści się w przedziale od 10 do 720.

Przykład 2.

W 2017 roku minimalne wynagrodzenie wynosiło 2000 zł. Za przestępstwo uprzywilejowane może zostać uznany czyn zabroniony powodujący szkody przekraczające kwotę 10 000 zł (2000 zł x 5), ale nie więcej niż 40 000 zł (2000 zł x 20).

Stawki dzienne w 2017 roku wynosiły od 66,66 zł - 26.664 z zł.

W przypadku gdy podatnik popełni czyn zabroniony o wartości przekraczającej 200-krotność minimalnego wynagrodzenia (tj. 400 000 zł w 2017 r.), wówczas posądzony będzie o przestępstwo podstawowe. Oznacza to, że oprócz kary grzywny opisanej w przypadku przestępstwa uprzywilejowanego może zostać również zastosowana (zamiennie do grzywny lub dodatkowo) kara pozbawienia wolności w wymiarze od 5 dni do aż 5 lat.

Należy pamiętać, że konieczność opłacenia grzywny jest niezależna od obowiązku opłacenia zaległości podatkowej oraz odsetek karnych. Podatnik musi zatem pamiętać o uregulowaniu zadłużenia, odsetek oraz kary grzywny.

Korekta i czynny żal sposobem na uniknięcie kary?

Jeśli podatnik pomimo dobrych intencji nie dopatrzył pewnych elementów przy wypełnianiu zeznania lub z konkretnych powodów nie złożył zeznania na czas, to nie należy od razu wpadać w panikę. Każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie, a więc urząd skarbowy potrzebuje trochę czasu na wykazanie ewentualnego błędu. Jeśli podatnik zorientuje się wcześniej o zaistniałych błędach, to ma większą szansę na naprostowanie i poprawki bez konsekwencji.

W tym celu należy niezwłocznie złożyć do urzędu deklarację lub jej korektę. Należy przy tym pamiętać, aby obok poprawnie przygotowanego formularza zapłacić ewentualne niedopłaty wraz z odsetkami karnymi. Warto także zabezpieczyć swoje interesy poprzez instytucję czynnego żalu. Korzystając z tego mechanizmu, podatnik sam przyznaje się do popełnionego błędu, wskazując przyczynę takiego stanu rzeczy. Do wniosku dołączana jest także prośba o niekaranie za popełniony czyn zabroniony. Jeśli deklaracja roczna nie będzie budzić zastrzeżeń, zaś akt czynnego żalu zostanie złożony przed sprawdzeniem podatnika przez urząd skarbowy, wówczas negatywne konsekwencje powinny zostać przez urząd uchylone.