Poradnik Przedsiębiorcy

Ulga na złe długi a odwrotne obciążenie

Ulga na złe długi jest prawem, które podatnicy często stosują, gdy przez długi czas nie otrzymują od kontrahenta zapłaty za dostarczony towar lub wykonane usługi. Pozwala to sprzedawcy na odzyskanie podatku VAT wpłaconego do urzędu skarbowego z tytułu tych transakcji. Z drugiej strony, nabywca również jest zobligowany do korekty odliczonego podatku VAT. Co natomiast w sytuacji, gdy faktura wystawiona jest na zasadach odwrotnego obciążenia? Czy ulga na złe długi może być wówczas zastosowana?

Ulga na złe długi - zasady ogólne

Ustawa o VAT określa, że jeżeli wydatek nie zostanie przez nabywcę opłacony w terminie 150 dni od upływu terminu płatności, to przedsiębiorca świadczący usługę lub dostarczający towar ma prawo do zastosowania tzw. ulgi na złe długi. Ulga na złe długi polega na możliwości skorygowania w deklaracji VAT naliczonego od sprzedaży podatku VAT, natomiast w przypadku dłużnika korekta odliczonego podatku VAT nie jest możliwością, ale obowiązkiem.

Ulga na złe długi a odwrotne obciążenie

W sytuacji, gdy od sprzedaży towarów lub usług sprzedawca nie wykazuje kwot podatku VAT, obowiązek ten jest przerzucony na nabywcę. Sprzedawca wystawia fakturę nie naliczając podatku VAT z adnotacją odwrotnego obciążenia, a nabywca poprzez wewnętrzne dokumenty księgowe lub bezpośrednie wpisy do rejestrów VAT nalicza podatek VAT po stronie sprzedaży oraz zakupu. Transakcja ta jest neutralna podatkowo dla nabywcy. Taki sam sposób rozliczenia stosuje się przy transakcjach wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów lub importu usług.

Jak należy postąpić, jeżeli takie wydatki nie zostaną opłacone w ciągu 150 dni od terminu płatności? Czy nabywca usługi lub towaru również ma obowiązek skorygowania odliczonego podatku VAT?

W interpertacji indywidualnej nr. IPPP3/443-79/13-2/JK z dnia 30 kwietnia 2013 roku wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie przedstawiono zdanie, że w przypadku WNT oraz importu usług nie jest konieczne korygowanie odliczonego podatku VAT od tych transakcji, natomiast w przypadku mechanizmu odwrotnego obciążenia w transakcjach krajowych obowiązek taki występuje.

Minister Finansów zmienił wyżej podaną interpretację, ponieważ uznał ją za nieprawidłową. Potwierdził stanowisko przyjęte przez organ skarbowy w kwestii transakcji zagranicznych:

Odnosząc wyżej powołane przepisy prawa do transakcji zakupu towarów w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów oraz importu usług należy wskazać, że ustawodawca w art. 89b ust. 1 ustawy o VAT nałożył na dłużnika (podatnika) obowiązek korekty podatku naliczonego w przypadku nieuregulowania należności z faktury dokumentującej dostawę towarów lub świadczenie usług na terytorium kraju. Z uwagi zatem na fakt, iż wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów oraz import usług pozostają poza dyspozycją art. 89b ustawy o VAT, Wnioskodawca nie będzie zobowiązany do korekty podatku naliczonego w trybie art. 89b ust. 1 ustawy o VAT w przypadku braku zapłaty po upływie 150 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze, Wnioskodawca nie będzie zobowiązany do korekty odliczonej kwoty podatku wynikającej z tej faktury, w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 150. dzień od dnia upływu terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze.

Natomiast nie zgodził się ze stanowiskiem organu skarbowego w sprawie transakcji krajowych objętych mechanizmem odwrotnego obciążenia. Według Ministra Finansów, w takim przypadku nabywca usługi lub towarów nie jest zobowiązany do korekty podatku VAT od tych transakcji, jeżeli faktura nie zostanie opłacona w ciągu 150 dni o terminu płatności:

Nabycie (...) i towarów z załącznika nr 11 ustawy o VAT kreuje wyjątkowy mechanizm rozliczania podatku VAT (revers charge). W wyniku jego zastosowania podatnik - nabywca sam nalicza podatek należny, który równocześnie jest dla niego podatkiem naliczonym. Tak więc, w odniesieniu do nabycia ww. usług i towarów z załącznika nr 11 nabywca nie dokonuje odliczenia kwoty podatku wynikającej z faktury dokumentującej nabycie. Cała operacja rozliczenia podatku naliczonego z należnym odbywa się według dokumentów „wewnętrznych” kupującego. W tym miejscu należy dodatkowo zaznaczyć, że również sprzedający wystawiając fakturę bez kwoty podatku nie skorzysta z ulgi określonej w art. 89a ustawy o VAT.

Reasumując, w tego typu transakcjach brak faktury od dostawcy, w której wykazana byłaby kwota podatku „do odliczenia” i występowanie wewnętrznego rozliczenia podatku naliczonego z należnym przez nabywcę, wyklucza zastosowanie art. 89b ust.1 ustawy o VAT.

Minister Finansów co prawda wypowiedział się w tej jednej konkretnej sprawie, natomiast można się spodziewać, że wypowiedź ta będzie przenoszona na grunt każdej sytuacji, przy której obowiązek rozliczenia podatku VAT przenoszony jest na nabywcę usługi lub towaru.