Poradnik Przedsiębiorcy

Odwrotne obciążenie - w jakich usługach występuje?

Podatnicy świadczący usługi budowlane korzystają z szeregu dodatkowych usług podwykonawców w celu realizacji całości zlecenia. Sami również wykonują prace w charakterze podwykonawcy, a więc każdorazowo muszą analizować stawkę opodatkowania VAT dla świadczonej usługi. Sprawdź, w jakich usługach występuje odwrotne obciążenie!

Odwrotne obciążenie w usługach

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 8 ustawy o VAT odwrotne obciążenie zaistnieje w odniesieniu do usług wymienionych w załączniku nr 14, gdy:

  1. sprzedawcą usług jest podwykonawca będący podatnikiem, który nie jest zwolniony podmiotowo z VAT (czyli ze względu na obroty poniżej 200 000 zł w przeliczeniu za poprzedni rok podatkowy) i świadczy usługi wymienione w pozycji od nr 2 do nr 48 załącznika nr 14 do ustawy o VAT,

  2. nabywca usług jest czynnym podatnikiem VAT.

Usługi z załącznika nr 14 do ustawy o VAT a odwrotne obciążenie

Należy przypomnieć, iż ustawodawca ujął w załączniku nr 14 do ustawy o VAT niektóre usługi budowlane, a są nimi czynności polegające na:

  1. przygotowaniu terenu pod budowę oraz rozbiórka i burzenie obiektów budowlanych,

  2. budowie sieci przesyłowych, rozdzielczych, linii energetycznych, systemów irygacyjnych,

  3. wykonywaniu instalacji elektrycznych, wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, klimatyzacyjnych, gazowych, stolarki budowlanej,

  4. fundamentowaniu,

  5. wznoszeniu budynków,

  6. budowie dróg, mostów, rurociągów, sieci rozdzielczych,

  7. budowie portów, stadionów, obiektów produkcyjnych, budowlanych,

  8. wykonywaniu konstrukcji dachowych, stalowych, z cegieł i kamienia,

  9. pracach betoniarskich, malarskich, tynkarskich, szklarskich,

  10. wykonaniu elementów dekoracyjnych,

  11. zakładaniu izolacji, ogrodzeń,

  12. wykładaniu posadzek,

  13. wykonaniu pozostałych, specjalistycznych robót budowlanych, gdzie indziej niesklasyfikowanych.

Ponadto odwrotne obciążenie wystąpi tylko wtedy, gdy przedmiotem świadczenia usług będzie jedna z powyższych czynności. Świadczenie innego rodzaju usług nie będzie obligowało podatnika do rozpoznania i rozliczenia transakcji z użyciem mechanizmu odwrotnego obciążenia.

Najważniejsza kwestia PKWiU

Podatnik, odpowiadając sobie na pytanie, czy dana usługa będzie podlegać odwrotnemu obciążeniu, czy też nie, musi prawidłowo zidentyfikować ją w polskiej klasyfikacji wyrobów i usług. Jeżeli zrobi to prawidłowo, wówczas nie będzie wątpliwości, czy zastosować odwrotne obciążenie, czy też nie. Jeżeli natomiast nie wie, jak to zrobić, zawsze może złożyć wniosek do ośrodka klasyfikacji i nomenklatur urzędu statystycznego o nadanie numeru PKWiU.

Wyjątki od reguły

Praktyka gospodarcza pokazała, że zastosowanie mechanizmu odwrotnego obciążenia, a konkretniej właściwe zidentyfikowanie świadczonej usługi względem PKWiU okazuje się nie być wcale łatwe i jednoznaczne. Jednym z przykładów może być wynajem i dzierżawa maszyn i urządzeń budowlanych oraz inżynierii lądowej i wodnej, bez obsługi operatora oraz z obsługą operatora, gdzie ta ostatnia objęta jest mechanizmem odwrotnego obciążenia.

Innym tego typu przykładem mogą być usługi wynajmowania rusztowań bez ich montowania i demontowania, które podatnik powinien opodatkować stawką VAT 23% w odróżnieniu od usług wynajmowania rusztowań wraz z ich montażem i demontażem, wówczas podatnik winien je objąć mechanizmem odwrotnego obciążenia.

Transport ziemi, piasku, urobku

Jak stwierdził ośrodek klasyfikacji i nomenklatur urzędu statystycznego w Łodzi, usługi transportu urobku, kruszywa, ziemi na terenie budowy zawiera się w PKWiU 49.41.1 Transport drogowy towarów. Zatem firmy dostarczając ziemię, kruszywo, piasek, przewożąc np. z magazynu na miejsce budowy, będą opodatkowywać daną transakcję stawką VAT 23%.

Podobnie kwestia się ma z sytuacją, gdy usługa świadczona przez firmę polega na:

  1. wynajmie samochodów ciężarowych razem z kierowcą, transportujących ziemię, piasek, urobek na teren budowy,

  2. wywozie ziemi, kruszywa, piasku z terenu budowy,

  3. transporcie kruszywa z magazynu na teren budowy,

  4. transporcie urobku na odległość oraz kruszywa i ziemi na terenie budowy.

Należy jednak pamiętać, że inaczej sprawa może wyglądać w przypadku świadczenia kompleksowego, w którym jednym z elementów usługi jest świadczenie objęte mechanizmem odwrotnego obciążenia.