Poradnik Przedsiębiorcy

Transport wewnątrzwspólnotowy i międzynarodowy

Transport wewnątrzwspólnotowy i międzynarodowy ciągle się rozwija, w czym duży udział mają także polscy przewoźnicy. W związku z tym niezwykle istotne jest, aby znali oni zasady rozliczania VAT przy transporcie towarów. Szczególnie istotne jest tu odróżnienie przewozów międzynarodowych i wewnątrzwspólnotowych.

Podatek VAT w transporcie wewnątrzwspólnotowym na rzecz podatnika

Usługa transportu towarów na terenie państw członkowskich Unii Europejskiej w praktyce nie różni się niczym od innych, standardowych usług wewnątrzwspólnotowych. Zatem aby ustalić zasady opodatkowania, należy odnieść się do art. 28b ustawy o VAT. Zgodnie z nim w przypadku świadczenia usług na rzecz innego podatnika UE, miejscem opodatkowania co do zasady będzie kraj, w którym znajduje się siedziba usługobiorcy.
Wyjątkami są przypadki, gdy:

  • usługi są świadczone dla stałego miejsca działalności innego niż siedziba podatnika – za miejsce świadczenia i opodatkowania uznaje się stałe miejsce prowadzenia działalności,
  • podatnik-usługobiorca nie posiada siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej – wtedy miejscem świadczenia i opodatkowania usługi jest stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu usługobiorcy.

Przykład 1.
Polska firma świadczy usługę transportu towaru z Polski do Niemiec na rzecz podatnika, który nie posiada siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności. Jednak miejscem jego zamieszkania są Niemcy.
W takiej sytuacji usługa ta będzie podlegała opodatkowaniu na terenie Niemiec. Tam znajduje się bowiem miejsce zamieszkania usługobiorcy.

W praktyce dla polskiego przewoźnika oznacza to, że świadcząc usługi transportowe na rzecz podatnika z UE, co do zasady nie będzie musiał opodatkować transakcji w kraju.

Warto również zwrócić uwagę na sytuację, w której przedsiębiorca świadczy usługę transportu na terytorium UE na zlecenie polskiego podatnika. Transakcja taka, zgodnie z ogólną zasadą, byłaby opodatkowana w kraju usługobiorcy - w Polsce. Zatem w takiej sytuacji przedsiębiorca także powinien wystawić fakturę ze standardową stawką 23% VAT.

Przykład 2.
Firma XYZ, z siedzibą w Polsce, świadczy usługę transportu towarów na rzecz polskiej firmy ABC. Towary mają zostać przewiezione z Litwy na teren Niemiec.
Ze względu na fakt, że usługobiorcą jest polska firma, to transakcja ta zostanie opodatkowania w Polsce, standardową 23% stawką VAT.

Podatek VAT w transporcie wewnątrzwspólnotowym na rzecz niepodatnika

W sytuacji, gdy świadczenie usług wewnątrzwspólnotowych transportowych odbywa się na na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczych, zastosowanie będzie miał art. 28f ust. 2 ustawy o VAT, zgodnie z którym miejscem świadczenia usług transportu towarów na rzecz podmiotów niebędących podatnikami jest miejsce, w którym odbywa się transport, z uwzględnieniem pokonanych odległości.

Natomiast miejscem świadczenia usług transportu towarów, którego rozpoczęcie i zakończenie ma miejsce odpowiednio na terytorium dwóch różnych państw członkowskich, na rzecz podmiotów niebędących podatnikami jest miejsce, gdzie transport towarów się rozpoczyna.

Przykład 3.
Polska firma świadczy usługę transportu towarów z Niemiec do Francji na rzecz osoby fizycznej nieprowadzącej działalności.
Usługa ta zostanie opodatkowana w Niemczech, czyli w miejscu gdzie rozpoczął się transport towarów.

Transport międzynarodowy - co to takiego?

Definicja transportu międzynarodowego dla celów podatku od towarów i usług została wskazana w ustawie o VAT.

Zgodnie z art. 83 ust. 3 pkt 1, przez międzynarodowy transport towarów należy rozumieć przemieszczanie towarów:

  • z miejsca wyjazdu (nadania) na terytorium kraju do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) poza terytorium UE,
  • z miejsca wyjazdu (nadania) poza terytorium UE do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) na terytorium kraju,
  • z miejsca wyjazdu (nadania) do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) poza terytorium UE, jeśli trasa na pewnym odcinku przebiega przez terytorium kraju (tranzyt),
  • z miejsca wyjazdu (nadania) na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) poza terytorium UE lub z miejsca wyjazdu (nadania) poza terytorium UE do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) na terytorium państwa członkowskiego innego niż terytorium kraju, jeżeli trasa przebiega na pewnym odcinku przez terytorium kraju.

Transport międzynarodowy a stawka VAT

Jaką stawkę VAT należy zastosować w przypadku świadczenia usług transportu międzynarodowego? W ustawie o VAT transport międzynarodowy został wskazany jako jeden ze szczególnych przypadków zastosowania stawki 0% VAT – zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 23 ustawy o VAT. Warto natomiast pamiętać, że aby rzeczywiście móc skorzystać z takiego zwolnienia, przedsiębiorca musi posiadać szczegółową dokumentację, wskazaną w art. 83 ust. 5 ustawy. I tak, w przypadku:

  • towarów przez przewoźnika lub spedytora - list przewozowy lub dokument spedytorski (kolejowy, lotniczy, samochodowy, konosament morski, konosament żeglugi śródlądowej), stosowany wyłącznie w komunikacji międzynarodowej lub inny dokument, z którego jednoznacznie wynika, że w wyniku przewozu z miejsca nadania do miejsca przeznaczenia nastąpiło przekroczenie granicy z państwem trzecim, oraz faktura wystawiona przez przewoźnika (spedytora), z zastrzeżeniem pkt 2,