Poradnik Przedsiębiorcy

Środki trwałe w działalności gospodarczej

Środki trwałe stanowią integralną cześć niemalże każdej firmy. Rzadko zdarza się, aby przedsiębiorca prowadzący własny biznes nie wykorzystywał chociażby jednego przedmiotu, który stanowiłby środek trwały. W artykule wyjaśniamy najważniejsze zagadnienia związane z środkami trwałymi w firmie.

Środki trwałe - definicja

Środki trwałe to rzeczowe składniki majątku, które charakteryzują się następującymi cechami:

  • stanowią własność lub współwłasność przedsiębiorcy,
  • ich wartość przekracza 10.000 zł, a przewidywany okres użytkowania jest dłuższy niż 1 rok,
  • są kompletne, zdatne do użytku i wykorzystywane na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. 

Ważne!

Środki trwałe oddane do użytkowania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub leasingu zalicza się do aktywów trwałych tylko jednej ze stron.

Środkami trwałymi w szczególności są:

  • nieruchomości - w tym grunty, prawo wieczystego użytkowania gruntu, budowle i budynki, a także będące odrębną własnością lokale, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego;
  • maszyny, urządzenia, środki transportu i inne rzeczy;
  • ulepszenie w obcych środkach trwałych;
  • inwentarz żywy.

Ponadto w aktywach rzeczowych wyodrębnia się środki trwałe w budowie, którymi są środki trwałe w okresie ich budowy, montażu lub ulepszenia istniejącego już środka trwałego (art. 3 ust.1 pkt.16 UoR).

Uwaga!

Nie należy ujmować na bieżąco w KPiR kosztów związanych z budową środka trwałego lub przystosowaniem nowego środka trwałego do użytku.

KŚT czyli klasyfikacja środków trwałych

Ze względu na podział środków trwałych według trzech szczebli struktura symboli KŚT wygląda następująco:

I1I - grupa

I1I2I - podgrupa

I1I2I3I - rodzaj

W ramach pierwszego z wymienionych szczebli wyróżnia się 10 jednocyfrowych grup:

0 - grunty;

1 - budynki i lokale oraz spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego oraz spółdzielcze prawo własnościowe do lokalu mieszkalnego;

2 - obiekty inżynierii lądowej i wodnej;

3 - kotły i maszyny energetyczne;

4 - maszyny, urządzenia i aparaty ogólnego zastosowania;

5 - maszyny, urządzenia i aparaty specjalistyczne;

6 - urządzenia techniczne;

7 - środki transportu;

8 - narzędzia, przyrządy, ruchomości i wyposażenie, gdzie indziej niesklasyfikowane;

9 - inwentarz żywy.

Uwaga!

Ulepszenia w obcych środkach trwałych klasyfikowane są w odpowiednich grupach KŚT, w zależności od środka trwałego, którego dotyczą.

Wartość początkowa środków trwałych

Za wartość początkową środków trwałych uznaje się:

  • cenę nabycia - przy odpłatnym nabyciu ŚT, ustaloną na poziomie ceny zakupu powiększonej o koszty bezpośrednio z nim związane oraz koszty poniesione na wprowadzenie składnika aktywów do obrotu,
  • cenę nabycia powiększoną o wartość przychodu z tytułu świadczenia w naturze (wartość początkowa = cena nabycia + wartość obniżona) - w przypadku częściowo odpłatnego nabycia,
  • koszt wytworzenia - w razie wytworzenia ŚT we własnym zakresie,
  • wartość rynkową z dnia nabycia - w ramach nabycia w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób (chyba, że w zawartej umowie została określona wartość w niższej wysokości),
  • ustaloną przez podatnika wartość poszczególnych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, nie wyższą jednak od ich wartości rynkowej - otrzymując majątek w związku z likwidacją osoby prawnej (o ile wcześniej nie został wniesiony do tej osoby prawnej jako wkład niepieniężny w postaci przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części).

W przypadku nabycia środka trwałego w postaci wkładu niepieniężnego (aportu) wniesionego do spółki niebędącej osobą prawną jego wartość początkową stanowi:

  • wartość początkowa, od której dokonywane były odpisy amortyzacyjne - jeżeli przedmiot wkładu był amortyzowany (odpowiednio zasadę tę stosuje się w przypadku składnika majątku wnoszonego w postaci wkładu niepieniężnego (aportu) do spółki niebędącej osobą prawną przez wspólnika, który składnik ten otrzymał w następstwie likwidacji spółki niebędącej osobą prawną bądź wystąpienia z takiej spółki),
  • wartość wydatków poniesionych na nabycie lub wytworzenie przedmiotu wkładu, niezaliczone do kosztów uzyskania przychodów w jakiejkolwiek formie - jeżeli przedmiot wkładu nie był amortyzowany (odpowiednio zasadę stosuje się w przypadku składnika majątku wnoszonego w postaci wkładu niepieniężnego (aportu) do spółki niebędącej osobą prawną przez wspólnika, który składnik ten otrzymał w następstwie likwidacji spółki niebędącej osobą prawną bądź wystąpienia z takiej spółki,
  • wartość rynkowa - jeżeli ustalenie wydatków na nabycie lub wytworzenie przedmiotu wkładu przez wspólnika wnoszącego wkład, będącego osobą fizyczną, jest niemożliwe i przedmiot wkładu nie był wykorzystywany przez wnoszącego wkład w prowadzonej działalności gospodarczej, z wyłączeniem wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych przez wspólnika we własnym zakresie.

Dokument OT - przyjęcie środka trwałego do użytkowania

Dokument OT jest potwierdzeniem zewidencjonowania środka trwałego jako składnika majątku przedsiębiorstwa. Powinien zawierać elementy określone w przepisach o dowodach księgowych oraz dane wynikające z praktyki księgowej, czyli:

  • nazwę i adres jednostki wystawiającej,
  • numer kolejny wraz z datą wystawienia,
  • nazwę środka trwałego, jego charakterystykę, wartość, stawkę amortyzacji, symbol KŚT i numer inwentarzowy,
  • numer i datę dowodu dostawy,
  • miejsce użytkowania (przeznaczenia),
  • podpisy zespołu przyjmującego środek trwały (w przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej podpis podatnika).

Uwaga!

Każda firma może indywidualnie ustalić szczegółowe zasady dokumentowania przyjęć do ewidencji księgowej środków trwałych.