Poradnik Przedsiębiorcy

Środki trwałe w firmie - istotne informacje

Prowadząc działalność gospodarczą, przedsiębiorcy wykorzystują rożnego rodzaju składniki majątku. Zakup niektórych z nich może zostać ujęty bezpośrednio w kosztach uzyskania przychodu jednak niektóre mogą zostać uznane za środki trwałe. W takiej sytuacji wydatek poniesiony na ich zakup będzie ujęty w kosztach w postaci odpisów amortyzacyjnych.

Środki trwałe - definicja

Zarówno w prawie bilansowym, jak i podatkowym, zdefiniowane zostało pojęcie środków trwałych. Regulowane jest przez trzy ustawy. Zgodnie z art. 22a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych amortyzacji podlegają środki trwałe stanowiące własność lub współwłasność podatnika, wytworzone lub nabyte we własnym zakresie, zdatne do użytkowania i kompletne:

  • budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością,

  • maszyny, urządzenia i środki transportu,

  • inne przedmioty.

Przewidywalny okres używania powinien być dłuższy niż rok, poza tym muszą być wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 23a pkt 1 ustawy o PIT.

Środki trwałe - klasyfikacja

Klasyfikacja środków trwałych (KŚT) jest miejscem usystematyzowania obiektów zaliczanych do majątku trwałego, która służy do ustalania stawek amortyzacyjnych, badań statystycznych oraz do celów ewidencyjnych. Środki trwałe można podzielić na 10 grup:

  1. Grupa 0 – Grunty,

  2. Grupa 1 – Budynki i lokale, spółdzielcze prawo do lokalu niemieszkalnego,

  3. Grupa 2 – Obiekty inżynierii lądowej i wodnej,

  4. Grupa 3 – Kotły i maszyny energetyczne,

  5. Grupa 4 – Maszyny, urządzenia i aparaty ogólnego zastosowania,

  6. Grupa 5 – Specjalistyczne maszyny, urządzenia i aparaty,

  7. Grupa 6 – Urządzenia techniczne,

  8. Grupa 7 – Środki transportu,

  9. Grupa 8 – Narzędzia, przyrządy, ruchomości i wyposażenie,

  10. Grupa 9 – Inwentarz żywy.

Kwalifikacja dziesięciogrupowa została podzielona na podgrupy, które są oznaczane symbolami dwucyfrowymi oraz trzecią podgrupę oznaczaną symbolami trzycyfrowymi.

Środek trwały - podstawowe zasady ustalania wartości początkowej

Środki trwałe ujmowane są w ewidencji środków trwałych w wysokości wartości początkowej. Stanowi ona podstawę do ustalenia i dokonywania odpisów amortyzacyjnych. W zależności od sposobu pozyskania środka trwałego jego wartość początkowa będzie się różnie kształtować.

Środki trwałe wycenia się według:

  • ceny nabycia w przypadku ich odpłatnego nabycia,

  • kosztu wytworzenia w przypadku wytworzenia we własnym zakresie,

  • wartości rynkowej w przypadku nieodpłatnego nabycia, spadku czy darowizny (chyba że umowa darowizny albo umowa o nieodpłatnym przekazaniu określa tę wartość w niższej wysokości).

Do kosztów wytworzenia środka trwałego zalicza się koszty, które w sposób bezpośredni związane są z jego wytworzeniem:

  • wartość zużytych materiałów (w cenie zakupu),

  • usługi obce,

  • wynagrodzenia pracowników bezpośrednio związanych z wytworzeniem składnika,

  • koszty delegacji,

  • koszty montażu,

  • koszty remontów,

  • koszy przeglądów,

  • ulepszenia, które zostały poniesione przed przekazaniem środka trwałego do użytku.

Na wartość początkową wpływ będą miały również:

  • koszty obsługi zaciągniętych zobowiązań w celu ich sfinansowania,

  • różnice kursowe, przypadające na okres od rozpoczęcia budowy środka trwałego do dnia jego oddania do użytkowania.

Wartość początkowa środka trwałego powinna być ustalona raz, a zmiana jego wartości może być spowodowana tylko na skutek jego ulepszenia, a także w przypadku, gdy wartość początkowa środka trwałego została ustalona niezgodnie z przepisami lub w przypadku przeprowadzenia aktualizacji wyceny środków trwałych.

Przyjęcie środka trwałego do użytkowania

Przyjęcie środka trwałego wiąże się z wystawieniem dokumentu księgowego OT (przyjęcie środka trwałego). Dokument ten powinien zawierać:

  • numer kolejny OT,

  • nazwę oraz adres jednostki wystawiającej dokument przyjęcia środka trwałego,

  • datę wystawienia,

  • nazwę środka trwałego,