Poradnik Przedsiębiorcy

Środki trwałe - wszystko co warto wiedzieć

Zarówno ustawa o PIT, jak i ustawa o CIT przewiduje, że odpisów amortyzacyjnych dokonuje się, gdy wartość początkowa środka trwałego w dniu przyjęcia do używania jest wyższa niż 10 000 zł. Niemniej w przypadku, gdy wartość początkowa jest równa lub niższa niż 10 000 zł, podatnik nie musi zaliczać składnika majątkowego do środków trwałych. Jeśli uzna to za uzasadnione, może jednak podjąć również przeciwną decyzję i wykazać taki składnik majątku w ewidencji środków trwałych. Wówczas możliwe będzie zastosowanie amortyzacji jednorazowej.

Amortyzacji podlegają również, niezależnie od przewidywanego okresu używania:

  • przyjęte do używania inwestycje w obcych środkach trwałych, zwane dalej „inwestycjami w obcych środkach trwałych”,

  • budynki i budowle wybudowane na cudzym gruncie,

  • składniki majątku niestanowiące własności lub współwłasności podatnika, wykorzystywane przez niego na potrzeby związane z prowadzoną działalnością na podstawie umowy określonej w art. 23a pkt 1 ustawy o PIT zawartej z właścicielem lub współwłaścicielami tych składników – jeżeli zgodnie z przepisami rozdziału 4a ustawy o PIT odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający,

  • tabor transportu morskiego w budowie sklasyfikowany w Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) w grupie „statki” o symbolu 35.11, zaliczony do branży 1051-1053 Systematycznego Wykazu.

Amortyzację należy rozpocząć od miesiąca następującego po miesiącu, w którym dany środek został wprowadzony do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, a zakończyć w momencie zrównania wartości dokonanych odpisów amortyzacyjnych z wartością początkową tego środka. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy składnik majątku ulegnie likwidacji, zbyciu lub stwierdzi się jego niedobór. Wówczas ostatniego odpisu należy dokonać w miesiącu wystąpienia jednego z powyższych zdarzeń.

Środki trwałe - rodzaje amortyzacji

Swoboda wyboru metod amortyzacji oraz stawek amortyzacyjnych dopuszczalna przez prawo bilansowe w praktyce ograniczona jest przez system podatkowy. Przepisy podatkowe wyznaczają obligatoryjne metody amortyzacji oraz narzucają wysokość stawek amortyzacyjnych, ograniczając tym samym okres i intensywność amortyzowania obiektów majątku trwałego. Odpisów amortyzacyjnych dokonuje się na podstawie planu amortyzacji sporządzonego z zastosowaniem stawek przewidzianych w wykazach. Możliwe są następujące metody amortyzowania środków trwałych:

  • liniowa,

  • degresywna,

  • stawki indywidualne.

Metoda amortyzacji liniowa

Metoda liniowa polega na dokonywaniu odpisów amortyzacyjnych w ustalanych od wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, z zastosowaniem rocznej stawki określonej w wykazie stawek amortyzacyjnych. Wartość ustalonego rocznego odpisu jest kwotą stałą przez cały okres amortyzacji.

Istnieje także możliwość podwyższenia stawki w przypadku używania danego środka w złych warunkach lub bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych. Stawkę amortyzacji mnoży się wówczas przez zawarty w wykazie stawek współczynnik.

Podatnik może również zastosować stawki indywidualne pod warunkiem wprowadzenia danego środka trwałego po raz pierwszy do ewidencji oraz zaliczenie go do grupy środków używanych lub ulepszonych. Wyjątkiem są inwestycje w obcych środkach trwałych, które nie muszą być ulepszone lub używane.

Metoda amortyzacji degresywna

Degresywna metoda amortyzacji charakteryzuje się wysokimi kwotami rocznej amortyzacji w pierwszych latach użytkowania środka trwałego oraz krótszym niż w przypadku metody liniowej okresem dokonywania odpisów.

Degresywna metoda amortyzacji polega na tym, że odpisów amortyzacyjnych dokonuje się w pierwszym roku używania samochodu przy zastosowaniu stawki podanej w Wykazie Stawek Amortyzacyjnych podwyższonej o współczynnik nie wyższy niż 2,0, a w następnych latach podatkowych - od jego wartości początkowej pomniejszonej o dotychczasowe odpisy amortyzacyjne i ustalonej na początek kolejnych lat używania tego pojazdu. Począwszy od roku podatkowego, w którym tak określona roczna kwota amortyzacji miałaby być niższa od rocznej kwoty amortyzacji obliczonej przy zastosowaniu metody liniowej, podatnicy dokonują dalszych odpisów amortyzacyjnych według metody liniowej (art. 22k ust. 1 updof i art. 16k ust. 1 updop).

Amortyzacja jednorazowa

Jednorazowa amortyzacja środków trwałych o wartości powyżej 10 000 zł to pomoc de minimis udzielana małym podatnikom i nowym przedsiębiorcom. Jej limit w 2018 r. wynosi 50 tys. euro.

Art. 22k ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że podatnicy w roku podatkowym, w którym rozpoczęli prowadzenie działalności gospodarczej oraz mali podatnicy mogą dokonywać jednorazowo odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych zaliczonych do grup 3–8 Klasyfikacji Środków Trwałych (z wyłączeniem aut osobowych). Odpisów dokonuje się w roku podatkowym, w którym środki te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, do wysokości nieprzekraczającej równowartości kwoty 50 tys. euro.  

Ponadto, zgodnie ze znowelizowanym art. 22k ust. 14-21 ustawy o PIT, w sytuacji gdy podatnik dokona nabycia fabrycznie nowego środka trwałego do wartości 100 000 zł, to możliwe jest zastosowanie amortyzacji jednorazowej. Przy czym kwota 100 000 zł obejmuje sumę odpisów amortyzacyjnych i wpłaty na poczet nabycia środka trwałego zaliczonej do kosztów uzyskania przychodów.

Należy jednak mieć na względzie, że powyższy przepis dotyczy środków trwałych zaliczanych do grupy 3-6 i 8 KŚT. Oznacza to, że w ten sposób nie mogą być amortyzowane np. nieruchomości (budynki i budowle) oraz środki transportu.

Ważne!

Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia fabrycznie nowych środków trwałych.

Słownik języka polskiego określa, że “nowy” oznacza – dopiero co zrobiony, nieużywany, niezniszczony, niedawno nabyty, świeżo powstały, świeżo założony.

Przy czym za fabrycznie nowe środki trwałe można również uznać przedmioty nabyte od innych zbywców, w przypadku gdy uprzednio nie były używane (eksploatowane).

Klasyfikacja Środków Trwałych (KŚT)

Klasyfikacja Środków Trwałych (KŚT) jest to usystematyzowany zbiór obiektów majątku trwałego, którego celem jest m.in. ustalanie stawek odpisów amortyzacyjnych. Ostatnia klasyfikacja Środków Trwałych (KŚT) została wprowadzona rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 października 2016 r.

Ważne!

Od 2018 roku nastąpiła zmiana KŚT (klasyfikacji środków trwałych). Nowa KŚT 2016 zastąpiła tę z 2010 roku. Dokonano zmiany numeracji oraz nazewnictwa niektórych grup środków trwałych. W wyniku tego konieczna jest aktualizacja dokumentacji ich dotyczącej.